Shopee và TikTok Shop đồng loạt tăng phí, tiểu thương đối mặt cuộc thanh lọc thị trường

Theo lộ trình điều chỉnh, Shopee đã bắt đầu áp dụng biểu phí mới từ ngày 1/5/2026, trong khi TikTok Shop sẽ chính thức tăng phí từ 0h ngày 9/5/2026.

Tại TikTok Shop, các khoản phí quan trọng đều được điều chỉnh tăng. Trong đó, phí giao dịch tăng từ 5% lên 6%; phí Voucher Extra (VXP) tăng từ 3% lên 4% (tối đa 50.000 đồng/sản phẩm).

Phí hoa hồng nền tảng cũng ghi nhận mức tăng mạnh ở nhiều ngành hàng. Với nhóm Mall, ngành thời trang tăng lên 14,7 - 16,1%; sức khỏe và làm đẹp lên tới 13,5 - 17,8%. Với nhà bán tiêu chuẩn, ngành hàng bách hóa cũng tăng từ mức 6,87 - 11,78% lên 9 - 13%.

Đối với Shopee, tổng chi phí trên mỗi đơn hàng được ghi nhận đã chạm mức khoảng 39,5%, bao gồm phí sàn, phí giao dịch, phí cố định và các loại voucher, thuế.

Chị Nguyễn Thu Hà, một người bán hàng online lâu năm chia sẻ: “Đơn hàng 100.000 đồng nhưng chưa kịp về tay đã bị ‘xé nhỏ’ qua hàng loạt khoản phí từ sàn, hoa hồng đến quảng cáo, vận chuyển. Có những đơn tưởng có lãi, nhưng trừ hết chỉ còn vài nghìn đồng, thậm chí hòa vốn. Khi hai nền tảng này chiếm gần 98% thị phần, chúng tôi gần như không có lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận chi phí cao hơn để tiếp tục bán hàng”.

Nếu tính thêm chi phí quảng cáo, livestream, đóng gói và hoàn đơn, tổng chi phí thực tế có thể lên tới 45,6% doanh thu. Điều này khiến nhiều mặt hàng dù doanh thu cao nhưng lợi nhuận thực tế chỉ còn dưới 10%, thậm chí là hòa vốn.

Các chuyên gia kinh tế và vận hành sàn TMĐT nhận định đây là một bước đi tất yếu nhưng mang tính "thanh lọc" cực kỳ khốc liệt. Ông Kiều Tiến Anh - Giám đốc vận hành sàn TMĐT F2C Hi1 Thuần Việt cho rằng, bản chất của việc tăng phí là do các ông lớn đã kết thúc giai đoạn "đốt tiền" chiếm lĩnh thị phần và chuyển sang mục tiêu tối ưu hóa lợi nhuận. Sự thay đổi này khiến biên lợi nhuận bị bào mòn đáng kể; ngay cả khi phí sàn chỉ tăng 1-3% cũng đủ khiến các doanh nghiệp (đặc biệt là ngành nông sản) từ lãi chuyển sang lỗ.

Với việc Shopee chiếm 57,5% và TikTok Shop chiếm 39,6% thị phần, hai "hệ sinh thái" này đang bao phủ gần như toàn bộ hành trình mua sắm của người Việt.

Ông Nguyễn Văn Thế - Giám đốc tư vấn SSI cảnh báo: Khi toàn bộ thị trường dồn vào một vài nền tảng, mọi thay đổi chính sách đều tác động trực tiếp đến khả năng sống còn của người bán. Ông nhấn mạnh cơ quan quản lý cần theo dõi sát để đảm bảo môi trường cạnh tranh minh bạch, tránh rào cản bất lợi cho người bán nhỏ.

Số liệu thực tế cho thấy đã có hơn 70.000 nhà bán hàng nhỏ lẻ (C2C) phải rời bỏ cuộc chơi trong năm qua do không thể chống chọi với chi phí vận hành. Tuy nhiên, ở góc độ tích cực, một số nhà bán hàng cho rằng đây là cơ hội để loại bỏ những shop bán hàng giả, hàng nhái, phá giá và là dịp để những người làm nghề nghiêm túc khẳng định vị thế.

Để giảm bớt sự lệ thuộc vào các nền tảng lớn, các chuyên gia và nhà bán hàng lâu năm gợi ý lộ trình thích nghi. Thứ nhất, tuyệt đối không "bỏ trứng vào một giỏ". Thứ hai, người bán nên nghiên cứu chuyển dịch một phần sang các sàn nội địa như Tiki, Sendo hoặc mô hình F2C để cải thiện lợi nhuận.

Thứ ba, chủ động kéo khách hàng về Zalo hoặc các cộng đồng trực tuyến để sở hữu tệp khách hàng riêng, giảm chi phí quảng cáo sàn. Cuối cùng là ứng dụng AI vào sáng tạo nội dung và quản trị đa kênh để giảm chi phí nhân sự. Đồng thời, khai thác nguồn hàng sản xuất trong nước để tận dụng dư địa lớn trong bối cảnh hàng ngoại đang chiếm ưu thế.

Dù TikTok Shop đã đưa ra các chính sách hỗ trợ như tăng voucher freeship, chương trình Bonus Cashback và công nghệ AI để "xoa dịu" áp lực, nhưng hiệu quả thực tế vẫn cần thời gian trả lời. Cuộc chơi TMĐT năm 2026 sẽ chỉ dành cho những nhà bán hàng có năng lực quản trị chi phí xuất sắc và chiến lược kinh doanh linh hoạt.

Minh Anh