Sẽ phân tầng trách nhiệm nền tảng và quản lý chặt livestream trong Luật Thương mại điện tử mới

Tại phiên họp, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân thông tin rằng, Bộ Công Thương đã hoàn thiện báo cáo trình Chính phủ trên cơ sở các cuộc họp và hội thảo chuyên đề đã tổ chức. Hiện nay, Bộ đang phối hợp với các cơ quan của Quốc hội để rà soát toàn bộ dự thảo và hồ sơ kèm theo.

Dự kiến trong tuần này, Bộ Công Thương sẽ hoàn thiện toàn bộ hồ sơ để báo cáo Chính phủ, trước khi chính thức trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10 sắp tới.

Một trong những vấn đề lớn và được các đại biểu Quốc hội quan tâm đặc biệt là phạm vi điều chỉnh của Luật. Do TMĐT là lĩnh vực liên ngành cao (liên quan đến thương mại, công nghệ, tài chính và quản lý thông tin), việc xác định tính độc lập của Luật TMĐT trong hệ thống pháp luật là rất cần thiết.

Theo báo cáo của bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), dự thảo hiện nay tập trung điều chỉnh các hoạt động TMĐT liên quan đến giao dịch, vận chuyển, giao nhận và logistics.

Về các lĩnh vực đặc thù, Bộ Công Thương đã tiếp thu ý kiến của Ngân hàng Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng, quy định rõ tại Điều 4 rằng: Các hoạt động thuộc lĩnh vực ngân hàng, trung gian thanh toán và chứng khoán sẽ được loại trừ khỏi phạm vi điều chỉnh của Luật, và sẽ thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.

Ngoài ra, đối tượng điều chỉnh của Luật cũng được mở rộng để bao quát cả các chủ thể nước ngoài có hoạt động TMĐT tại Việt Nam, đòi hỏi phải tính toán kỹ lưỡng cơ chế quản lý để vừa tạo thuận lợi cho hoạt động TMĐT xuyên biên giới, vừa duy trì hiệu lực quản lý nhà nước.

Về giao kết hợp đồng và điều kiện giao dịch, dự thảo được rà soát để bảo đảm thống nhất với Luật Giao dịch điện tử năm 2023, tránh chồng chéo. Tên chương được điều chỉnh thành “Điều kiện giao dịch trên nền tảng thương mại điện tử”, phản ánh đúng bản chất và phạm vi điều chỉnh.

Đối với trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử, dự thảo đã phân tầng rõ ràng giữa nền tảng trung gian và nền tảng kinh doanh trực tiếp; trong đó, các nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc quy mô lớn sẽ có trách nhiệm cao hơn trong việc bảo vệ người tiêu dùng và chống thất thu thuế. Các quy định cũng yêu cầu cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch về hàng hóa, dịch vụ và điều kiện kinh doanh.

Về mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử, theo bà Lê Hoàng Oanh, Bộ Công Thương làm rõ phạm vi điều chỉnh, chỉ áp dụng với các nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến. Với hoạt động livestream, dự thảo chỉ điều chỉnh các trường hợp có gắn với hoạt động bán hàng thực tế, đảm bảo không chồng chéo với Luật Quảng cáo.

Đối với mô hình tiếp thị liên kết (affiliate marketing), dự thảo nêu rõ trách nhiệm giữa doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, người bán và đơn vị liên kết, nhằm bảo đảm môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn.

Vấn đề an ninh và chủ quyền quốc gia trên môi trường số được các đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm trong bối cảnh TMĐT xuyên biên giới phát triển mạnh.

Cục trưởng Lê Hoàng Oanh cho biết, Bộ Công Thương đã tiếp thu ý kiến của Bộ Công an, bổ sung quy định đảm bảo an toàn dữ liệu trong hoạt động thương mại điện tử, đặc biệt đối với các nền tảng số lớn.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân lưu ý dự thảo cần làm rõ quy định liên quan đến quảng cáo, cung cấp thông tin hàng hóa, nghĩa vụ thuế và quản lý dữ liệu trong môi trường số, nhằm đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm của các bên.

Nhằm đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh, dự thảo còn nhấn mạnh vấn đề bảo vệ người tiêu dùng và đối tượng yếu thế, đồng thời tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng nhái.

Đáng chú ý, dự thảo đã bổ sung chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và khởi nghiệp sáng tạo: Quy định miễn, giảm một số trách nhiệm trong 5 năm đầu kể từ ngày thành lập. Nghiên cứu thêm cơ chế ưu đãi về thuế và tín dụng.

Về cải cách thủ tục hành chính, dự thảo đã bỏ quy định riêng về địa điểm kinh doanh, chỉ giữ yêu cầu người bán công khai tên, địa chỉ đăng ký kinh doanh. Đồng thời, dự thảo được điều chỉnh theo hướng phân biệt giữa nền tảng chỉ thông báo và nền tảng phải đăng ký, phù hợp với chủ trương cắt giảm thủ tục và thúc đẩy chuyển đổi số.

Cuối cùng, dự thảo cũng xác định rạch ròi trách nhiệm quản lý nhà nước giữa các bộ, ngành, hướng tới tinh thần đổi mới: chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Dự thảo Luật nêu rõ 10 nhóm hành vi bị nghiêm cấm, bao gồm huy động vốn trái phép, lừa đảo khách hàng, kinh doanh hàng cấm, thao túng đánh giá người tiêu dùng hoặc ép buộc đăng ký qua nền tảng độc quyền chưa đủ điều kiện.

Tuấn Kiệt