Quy hoạch lâm nghiệp phải giải quyết thực chất sinh kế, để đời sống người giữ rừng tốt hơn

Ngày 16/9, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo báo cáo của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - cơ quan lập quy hoạch cho biết, mục tiêu đến năm 2030 tiếp tục duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên 42%, nâng cao chất lượng rừng; tốc độ tăng GDP ngành lâm nghiệp bình quân 4,8-5,5%/năm; giá trị xuất khẩu lâm sản đạt 20-21 tỷ USD, tiêu thụ trong nước 6-7 tỷ USD.

Bình quân mỗi năm trồng 270.000-300.000 ha rừng, trong đó khoảng 5.000 ha rừng phòng hộ, đặc dụng; phục hồi 20.000 ha rừng tự nhiên; đưa diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững lên khoảng 1,23 triệu ha, hình thành khoảng 1 triệu ha rừng trồng gỗ lớn. Sản lượng gỗ khai thác đạt 40-41 triệu m³/năm, thu dịch vụ môi trường rừng khoảng 4.000 tỷ đồng/năm.

Còn theo Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Trần Quang Bảo cho biết, những nội dung điều chỉnh quy hoạch đến năm 2030 là tổng diện tích đất lâm nghiệp khoảng 15,55 triệu ha, giảm khoảng 300.000 ha so với quy hoạch đã được phê duyệt.

Công tác bảo vệ rừng được thực hiện trên 100% diện tích rừng theo quy định, tập trung vào rừng đặc dụng, phòng hộ và rừng sản xuất, rừng tự nhiên. Giai đoạn 2026-2030, nhu cầu cây giống khoảng 3,38 tỷ cây; trồng rừng tập trung 1,3-1,5 triệu ha, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh, phục hồi rừng khoảng 500.000 ha.

Trong lĩnh vực lâm sản ngoài gỗ, quy hoạch hướng tới khai thác, sử dụng bền vững nguồn tài nguyên hiện có, hình thành các vùng nguyên liệu gắn với chế biến, ưu tiên dược liệu, thực phẩm và sản phẩm đặc trưng từng vùng. Khai thác gỗ rừng trồng tập trung bình quân 30-31 triệu m³/năm; từ cây phân tán, cây cao su và vườn rừng khoảng 10 triệu m³/năm...

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nêu 4 yêu cầu cần tập trung thực hiện: Thứ nhất, bảo đảm thống nhất giữa các quy hoạch, dự báo sát thực tiễn. Ông yêu cầu rà soát toàn diện để bảo đảm Quy hoạch lâm nghiệp thống nhất với các quy hoạch đang có hiệu lực, tránh chồng chéo, đặc biệt là Quy hoạch sử dụng đất quốc gia. Các số liệu trong Quy hoạch lâm nghiệp phải thống nhất với số liệu tại các văn bản quy hoạch khác, bởi nếu không đồng bộ sẽ gây khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Quy hoạch phải tổng hợp, đối chiếu, phản ánh đầy đủ thực trạng, tiềm năng, nguồn lực về rừng và đất rừng; đánh giá kỹ kết quả thực hiện các chỉ tiêu giai đoạn 2021-2025, làm rõ những kết quả đạt được, đồng thời nhận diện các tác động đến rừng, đất rừng trong thời gian tới.

Đặc biệt, cần dự báo đầy đủ các yếu tố có tác động đến ngành lâm nghiệp, trong đó có môi trường, biến đổi khí hậu, thị trường lâm sản, thị trường carbon thế giới, gia tăng dân số, di dân và sự phát triển của khoa học, công nghệ. "Dự báo đầy đủ, chính xác thì quy hoạch mới sát và đạt mục tiêu", ông Dũng nhấn mạnh.

Thứ hai, phát triển lâm nghiệp phải gắn với sinh kế người dân và bảo vệ môi trường. Ông yêu cầu quy hoạch phải thể hiện rõ các mục tiêu về kinh tế, xã hội và môi trường, từ tốc độ tăng trưởng ngành, giá trị xuất khẩu lâm sản, tỉ lệ che phủ rừng đến sinh kế của người dân.

"Thực hiện Quy hoạch phải gắn với việc nâng cao đời sống của người dân ở khu vực có rừng. Muốn người dân giữ rừng, bảo vệ thiên nhiên thì phải giải quyết được sinh kế cho họ", ông nhấn mạnh.

Theo đó, quy hoạch phải bảo đảm ba mục tiêu cốt lõi: Về kinh tế, bảo đảm tăng trưởng, đạt tốc độ và chỉ tiêu đề ra; về xã hội, đặt sinh kế của người dân ở vị trí hàng đầu; về môi trường, phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái.

Ông Dũng cũng yêu cầu xác định rõ các chỉ tiêu lớn đến năm 2030 đối với từng loại rừng gồm rừng tự nhiên, rừng phòng hộ, rừng sản xuất; định hướng không gian quy hoạch tại 6 vùng kinh tế-xã hội, làm nổi bật đặc thù từng vùng. Phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững phải gắn với khai thác, chế biến, du lịch sinh thái, dịch vụ môi trường rừng và ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ trong quản lý.

Thứ ba, quy hoạch phải gắn với dự án ưu tiên và nguồn lực thực hiện. Về danh mục dự án và giải pháp thực hiện, ông yêu cầu trong quy hoạch phải dự kiến được các dự án ưu tiên đầu tư, gắn với nguồn lực dự kiến từ Trung ương, địa phương và xã hội hóa, qua đó phục vụ đồng thời mục tiêu phát triển kinh tế, bảo đảm sinh kế người dân và bảo vệ môi trường.

Thứ tư, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, xử lý các bất cập thực tiễn. Ông Dũng yêu cầu cơ quan chủ trì tiếp tục nghiên cứu, kiến nghị cấp có thẩm quyền hoàn thiện cơ chế, chính sách để giải quyết những bất cập phát sinh trong thực tiễn, nhất là chênh lệch giữa diện tích rừng thực tế và diện tích trên hồ sơ; vấn đề phân cấp, phân quyền khi chuyển mục đích sử dụng rừng phục vụ phát triển kinh tế; đồng thời có giải pháp xử lý triệt để tình trạng vi phạm, lấn chiếm, phá hoại, khai thác không kiểm soát tài nguyên rừng.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu Bộ NN&MT bám sát kết luận của Hội đồng thẩm định, tiếp tục rà soát kỹ dự thảo Quyết định phê duyệt; bảo đảm thống nhất về nội dung, số liệu giữa quy hoạch lâm nghiệp với các tài liệu, báo cáo tổng hợp, quy hoạch tỉnh, quy hoạch vùng và quy hoạch chuyên ngành khác. Từ đó, Bộ NN&MT hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm đầy đủ dữ liệu; phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Tuấn Kiệt