Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Quyết tâm gỡ "điểm nghẽn", đưa xuất khẩu nông sản vượt 74 tỷ USD

Sáng ngày 30/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình sản xuất, tiêu thụ, xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản và các giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Theo Cổng TTĐT Chính phủ đưa tin, phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá ngành nông nghiệp đạt nhiều kết quả đáng mừng trong 10 tháng năm 2026. Với đà tăng trưởng hiện nay, Phó Thủ tướng khẳng định ngành nông nghiệp chắc chắn đạt mức tăng trưởng ít nhất 4% trong năm 2026; xuất khẩu nông sản dự kiến vượt 74 tỷ USD, đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của đất nước.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng chỉ rõ những tồn tại, thách thức lớn của ngành, nổi bật là tình trạng "được mùa, mất giá", thị trường tiêu thụ thiếu ổn định. Nguồn cung thường tập trung vào chính vụ trong khi đầu ra bấp bênh, kể cả với những mặt hàng xuất khẩu có giá trị cao như sầu riêng, cà phê.

Dẫn ví dụ về sầu riêng, Phó Thủ tướng cho biết sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ dưới dạng quả tươi, thời gian thu hoạch rộ chỉ khoảng 3 tháng. Nếu không tiêu thụ kịp thời, sản phẩm khó bảo quản lâu, khiến nông dân phải bán bằng mọi giá. Ngành mía đường cũng gặp nhiều khó khăn khi phần lớn nhà máy chưa làm chủ được công nghệ, thị trường và giá cả.

Bên cạnh sự thiếu ổn định của thị trường xuất khẩu trước những thay đổi về chính sách thương mại, cạnh tranh quốc tế, quy định kiểm dịch và rào cản kỹ thuật, chi phí đầu vào như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tiếp tục tăng, không tương xứng với giá bán sản phẩm.

Phó Thủ tướng cũng chỉ ra những hạn chế về năng lực chế biến sâu, bảo quản và liên kết chuỗi sản xuất. Hạ tầng kho bãi còn thiếu, chi phí logistics cao, làm giảm lợi nhuận của người sản xuất. Theo số liệu được Phó Thủ tướng dẫn tại cuộc họp, chi phí logistics bình quân thế giới khoảng 10%, trong khi tại Việt Nam khoảng 16%, có mặt hàng lên tới trên 30%.

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026 và tạo nền tảng phát triển bền vững, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương theo dõi sát tình hình sản xuất, thu hoạch, chế biến và tiêu thụ các mặt hàng nông, lâm, thủy sản chủ lực trong những tháng cuối năm; chủ động cân đối cung cầu, dự báo chính xác sản lượng mùa vụ và hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn kỹ thuật.

Đồng thời, khẩn trương quy hoạch vùng trồng, vùng nuôi, chấm dứt tình trạng phát triển tự phát theo phong trào; đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu về vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói; quản lý chặt chẽ truy xuất nguồn gốc, ngăn chặn gian lận mã số, gian lận xuất xứ và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương nghiên cứu xây dựng Đề án thành lập Sàn giao dịch nông, thủy sản nhằm quảng bá, kết nối giao thương và tăng tính minh bạch của thị trường.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh không thể để người nông dân tự xoay xở với bài toán "được mùa, mất giá".

Về lâu dài, Phó Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, giải quyết căn cơ bài toán năng suất, chất lượng và làm chủ nguồn giống, nhất là giống lợn, tôm, cá. Các đề tài nghiên cứu khoa học phải gắn với thực tiễn sản xuất, tạo ra sản phẩm thương mại cụ thể, không dừng lại ở việc giải ngân kinh phí.

Đối với Bộ Công Thương, Phó Thủ tướng đề nghị phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường chuẩn bị đầy đủ nguồn cung hàng hóa thiết yếu phục vụ Tết Nguyên đán; tổ chức tốt các chương trình bình ổn thị trường, kết nối tiêu thụ; kiên quyết xử lý gian lận thương mại, hàng lậu, hàng giả.

Bộ Công Thương cần theo dõi sát chính sách thương mại, rào cản thuế quan và các biện pháp phòng vệ thương mại của các nước nhập khẩu để kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó; tích cực kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các hệ thống phân phối lớn ở nước ngoài, thúc đẩy hiện thực hóa các cam kết, thỏa thuận hợp tác thương mại đã ký kết, trong đó có những kết quả từ chuyến công tác Mông Cổ vừa qua.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thủ tục hải quan; đẩy mạnh số hóa, quản lý rủi ro, tăng cường kiểm tra, giám sát hàng nông sản tạm nhập tái xuất hoặc nhập khẩu làm nguyên liệu chế biến, ngăn chặn buôn lậu, gian lận thương mại.

"Năm 2026, chúng ta quyết tâm hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu kế hoạch. Các bộ, ngành phải bắt tay ngay vào rà soát, tháo gỡ từng điểm nghẽn về hạ tầng, logistics, giống và thị trường, tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ngành nông nghiệp trên 4% năm 2027", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Tuấn Kiệt