Thanh Hoá hỗ trợ phát triển thương hiệu sản phẩm thực phẩm chủ lực giai đoạn 2026-2030

Xây dựng thương hiệu từ chất lượng và lợi thế bản địa

Xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm thực phẩm chủ lực không chỉ dừng lại ở việc thiết kế bao bì, nhãn mác hay quảng bá hình ảnh, mà còn là quá trình xác lập uy tín, bảo đảm chất lượng và khẳng định nguồn gốc sản phẩm trên thị trường. Đây là định hướng được tỉnh Thanh Hóa đặt ra trong Kế hoạch số 418/KH-UBND ngày 28/10/2026 về xây dựng và phát triển thương hiệu cho các sản phẩm thực phẩm chủ lực giai đoạn 2026–2030.

Theo kế hoạch, tỉnh hướng tới xây dựng, bảo hộ và phát triển toàn diện thương hiệu các sản phẩm thực phẩm chủ lực, gắn với vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, từng bước chuyển dịch từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ, truyền thống sang mô hình liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao, đẩy mạnh chế biến sâu, bảo đảm an toàn thực phẩm và thân thiện với môi trường.

Thanh Hóa có nhiều sản phẩm nông sản, thực phẩm đặc trưng gắn với địa danh, điều kiện tự nhiên và truyền thống sản xuất của từng vùng. Trong đó có bưởi Luận Văn, cam Vân Du, vải Ngọc, gạo nếp hạt cau Tiên Sơn, gạo nếp Cay Nọi, gạo Tây Đô, vịt Cổ Lũng, quế Thanh, ngao Hậu Lộc - Nga Sơn. Bên cạnh đó là những sản phẩm đã tạo dựng được dấu ấn trên thị trường như nước mắm Ba Làng, nước mắm Lê Gia, bánh gai Tứ Trụ, chè lam Phủ Quảng.

Đây là những sản phẩm có tiềm năng phát triển thương hiệu dựa trên lợi thế về nguồn nguyên liệu, đặc trưng địa phương và giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, để lợi thế đó trở thành sức cạnh tranh bền vững, các sản phẩm cần được chuẩn hóa chất lượng, hoàn thiện cơ sở pháp lý về sở hữu trí tuệ và xây dựng phương thức quản lý, khai thác thương hiệu phù hợp.

Theo mục tiêu đề ra, mỗi năm Thanh Hóa phấn đấu hỗ trợ xây dựng, phát triển thương hiệu ít nhất 5 sản phẩm nông sản, thực phẩm chủ lực. Việc lựa chọn sản phẩm tập trung vào những mặt hàng có tiềm năng thị trường, đầu ra ổn định hoặc có khả năng liên kết tiêu thụ; sở hữu vùng nguyên liệu ổn định hoặc có điều kiện hình thành vùng nguyên liệu tập trung; đồng thời ưu tiên các sản phẩm gắn với văn hóa, làng nghề, du lịch và sản phẩm của khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, vùng khó khăn.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là hỗ trợ các cơ sở sản xuất, kinh doanh xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu, thiết kế logo, khẩu hiệu, bao bì mang bản sắc văn hóa địa phương; chuẩn hóa tem, nhãn hàng hóa theo quy định; xây dựng câu chuyện sản phẩm gắn với lịch sử, văn hóa và đặc trưng vùng miền.

Cùng với đó, tỉnh chú trọng hướng dẫn đăng ký, quản lý và khai thác quyền sở hữu trí tuệ thông qua nhãn hiệu thông thường, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý, phù hợp với đặc điểm từng sản phẩm. Trong giai đoạn 2026–2030, kế hoạch đặt mục tiêu mỗi năm hỗ trợ ít nhất 5 nhãn hiệu được nộp đơn đăng ký; đồng thời hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ đối với ít nhất 5 chỉ dẫn địa lý hoặc nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể trong cả giai đoạn.

Việc bảo hộ sở hữu trí tuệ không chỉ góp phần xác lập quyền hợp pháp đối với thương hiệu mà còn tạo cơ sở để kiểm soát việc sử dụng nhãn hiệu, bảo vệ uy tín sản phẩm và hạn chế nguy cơ lợi dụng tên gọi, nguồn gốc để kinh doanh hàng hóa không bảo đảm chất lượng. Đây cũng là điều kiện quan trọng để các sản phẩm đặc sản từng bước tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao hơn.

Để thương hiệu thực sự gắn với chất lượng, kế hoạch đặt ra yêu cầu phát triển vùng nguyên liệu tập trung, chuẩn hóa quy trình sản xuất và tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm. Tỉnh sẽ hỗ trợ các cơ sở áp dụng những tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, HACCP, ISO 22000; phấn đấu mỗi năm có ít nhất 10 cơ sở được hỗ trợ áp dụng và chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn.

Đáng chú ý, việc xây dựng thương hiệu được gắn với truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số. Thanh Hóa phấn đấu 100% sản phẩm thực phẩm chủ lực đã có thương hiệu được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, kết nối với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia. Qua đó, người tiêu dùng có thêm cơ sở kiểm tra thông tin sản phẩm, còn doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất có điều kiện nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin thị trường.

Đưa sản phẩm thực phẩm vào chuỗi giá trị, mở rộng thị trường tiêu thụ

Nếu xây dựng thương hiệu là nền tảng thì phát triển thị trường là yếu tố quyết định khả năng duy trì sức sống và gia tăng giá trị của sản phẩm. Thực tế cho thấy, một sản phẩm dù có chất lượng tốt, nguồn gốc rõ ràng nhưng thiếu liên kết sản xuất, hệ thống phân phối và phương thức tiếp cận người tiêu dùng phù hợp vẫn khó tạo được sức bật trên thị trường.

Nhận diện yêu cầu này, Kế hoạch số 418/KH-UBND của UBND tỉnh Thanh Hóa xác định phát triển liên kết chuỗi, nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026–2030.

Theo đó, tỉnh định hướng hình thành và phát triển các vùng nguyên liệu tập trung, bảo đảm nguồn cung ổn định cho sản xuất, gắn vùng nguyên liệu với nhu cầu thị trường và năng lực chế biến. Các ngành hàng được chú trọng gồm lúa, gạo, rau, củ, quả và cây ăn quả. Cùng với việc đẩy mạnh sản xuất theo hợp đồng, tỉnh đặt mục tiêu mỗi năm xây dựng và nhân rộng ít nhất 2 mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, nhà khoa học, cơ quan quản lý nhà nước và người dân.

Việc tăng cường liên kết được kỳ vọng góp phần khắc phục tình trạng sản xuất phân tán, thiếu ổn định về đầu ra; đồng thời nâng tỷ lệ nông sản được thu mua, bao tiêu, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Khi vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến, bảo quản và tiêu thụ được kết nối chặt chẽ, sản phẩm sẽ có điều kiện duy trì chất lượng đồng đều, giảm rủi ro thị trường và nâng cao giá trị gia tăng.

Cùng với phát triển chuỗi liên kết, tỉnh khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư hệ thống logistics, kho lưu trữ và bảo quản; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong chế biến sâu, kéo dài thời gian sử dụng và phát triển sản phẩm mới. Đây là hướng đi cần thiết để nâng cao hiệu quả khai thác nguồn nguyên liệu, giảm áp lực tiêu thụ sản phẩm tươi trong thời gian ngắn và từng bước đáp ứng yêu cầu của các hệ thống phân phối hiện đại.

Hoạt động xúc tiến thương mại cũng được triển khai theo hướng đa dạng hóa kênh phân phối, kết hợp thị trường truyền thống với siêu thị, chuỗi bán lẻ, sàn thương mại điện tử và xuất khẩu. Theo kế hoạch, hằng năm tỉnh sẽ tổ chức 1 hội nghị kết nối cung cầu kết hợp trưng bày, giới thiệu sản phẩm; ít nhất 4 phiên chợ nông sản thực phẩm an toàn, đặc sản vùng miền; đồng thời hỗ trợ ít nhất 5 sản phẩm thực phẩm chủ lực có thương hiệu được bày bán tại các hệ thống siêu thị, kênh phân phối lớn trong và ngoài tỉnh.

Đối với sản phẩm OCOP, tỉnh phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 20% sản phẩm được tiêu thụ qua các kênh phân phối hiện đại. Mục tiêu này đặt ra yêu cầu các chủ thể sản xuất phải chủ động hơn trong hoàn thiện chất lượng, mẫu mã, hồ sơ sản phẩm, năng lực cung ứng và khả năng đáp ứng quy chuẩn của từng kênh phân phối.

Trong bối cảnh hành vi tiêu dùng và phương thức kinh doanh thay đổi nhanh chóng, chuyển đổi số được xác định là công cụ hỗ trợ quan trọng để mở rộng thị trường. Ngoài việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, Thanh Hóa sẽ hướng dẫn các cơ sở chuẩn hóa dữ liệu, sử dụng mã QR, tem điện tử và phát triển các kênh bán hàng trực tuyến.

Kế hoạch đặt mục tiêu mỗi năm hỗ trợ ít nhất 5 cơ sở xây dựng và duy trì hoạt động ổn định trên các kênh bán hàng số như TikTok Shop, Shopee, Lazada hoặc thông qua website, fanpage. Các hoạt động tập huấn về bán hàng trực tuyến, livestream, chụp ảnh sản phẩm và truyền thông số cũng được triển khai nhằm nâng cao năng lực tiếp cận khách hàng của cán bộ cấp xã, hợp tác xã và hộ kinh doanh.

Song song với đó, tỉnh chú trọng truyền thông, quảng bá sản phẩm thông qua báo chí, phát thanh, truyền hình, nền tảng số và các hoạt động xúc tiến thương mại trong nước, quốc tế. Mục tiêu là giúp các cơ sở sản xuất tiếp cận thông tin thị trường, nâng cao năng lực quảng bá và từng bước đưa sản phẩm đặc trưng của Thanh Hóa đến gần hơn với người tiêu dùng.

Để thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì triển khai kế hoạch, phối hợp với các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan. Sở Khoa học và Công nghệ đảm nhiệm các nhiệm vụ về sở hữu trí tuệ; Sở Công Thương phối hợp thúc đẩy xúc tiến thương mại, kết nối thị trường; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham gia quảng bá sản phẩm gắn với văn hóa, làng nghề và du lịch. UBND các xã, phường có trách nhiệm rà soát sản phẩm chủ lực, nắm bắt khó khăn của các cơ sở sản xuất và phối hợp hỗ trợ nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, kết nối tiêu thụ.

Đáng chú ý, kế hoạch yêu cầu việc lựa chọn sản phẩm và đối tượng hỗ trợ phải bảo đảm công khai, minh bạch, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với nhu cầu thực tế và khả năng cân đối nguồn lực; tránh hình thức, dàn trải hoặc trùng lặp với các chương trình khác. Đây là yêu cầu quan trọng để nguồn lực hỗ trợ được sử dụng hiệu quả, hướng đến những sản phẩm có khả năng phát triển thực chất.

Với định hướng lấy chất lượng làm nền tảng, sở hữu trí tuệ làm công cụ bảo vệ và thị trường làm thước đo hiệu quả, kế hoạch xây dựng, phát triển thương hiệu thực phẩm chủ lực giai đoạn 2026–2030 mở ra cơ hội để nông sản Thanh Hóa khai thác tốt hơn lợi thế địa phương, nâng cao giá trị sản xuất và sức cạnh tranh.

Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng không chỉ được đo bằng số lượng sản phẩm được hỗ trợ xây dựng thương hiệu hay số hồ sơ đăng ký sở hữu trí tuệ, mà còn phải thể hiện ở khả năng duy trì chất lượng, mở rộng đầu ra, nâng cao thu nhập cho người sản xuất và củng cố niềm tin của người tiêu dùng. Khi cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân cùng thực hiện đầy đủ trách nhiệm, thương hiệu nông sản xứ Thanh mới có thể phát triển bền vững, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.

Ngọc Thuận