Nhiều cơ chế đột phá được ban hành sau hơn 1 năm thực hiện Nghị quyết 57

Tại hội nghị, ông Nguyễn Hải Ninh, Ủy viên Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng trình bày tóm tắt Báo cáo sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Theo đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo được triển khai khẩn trương, quyết liệt và đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Các lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Ban Chỉ đạo trực tiếp chỉ đạo nhiều định hướng chiến lược, nhiệm vụ lớn mang tính liên ngành; Thường trực Ban Chỉ đạo phát huy vai trò điều phối, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, hạ tầng, tài chính và nhân lực.

Đến ngày 29/6/2026, Ban Chỉ đạo đã giao 1.937 nhiệm vụ, trong đó các cơ quan đã hoàn thành 84,7% nhiệm vụ có thời hạn; xử lý 1.009/1.071 phản ánh, kiến nghị, sáng kiến, đạt 94,2%.

Về hoàn thiện thể chế, các cơ quan đã xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành hơn 400 văn bản, gồm 13 văn bản của Ban Bí thư, 30 luật, hơn 170 văn bản quy phạm pháp luật của Thủ tướng Chính phủ và hơn 80 thông tư liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo ông Nguyễn Hải Ninh, tư duy quản lý cũng chuyển mạnh từ quản lý hoạt động khoa học công nghệ sang kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhiều cơ chế đột phá như thử nghiệm có kiểm soát, khoán chi, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, thu hút nhân tài đã được ban hành.

"Nhiều địa phương chủ động ban hành cơ chế riêng. Hà Nội ưu tiên bố trí ngân sách vượt mức 3%, xây dựng cơ chế sandbox, đặt hàng và định giá sản phẩm công nghệ, chính sách đãi ngộ nhân lực số. Thành phố Hồ Chí Minh thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm với vốn ban đầu 500 tỷ đồng, hướng tới 5.000 tỷ đồng vào năm 2030".

Ông Nguyễn Hải Ninh cho biết, ngay khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, chuyển đổi số được triển khai đồng bộ trên toàn hệ thống chính trị.

Cổng Dịch vụ công quốc gia hiện đã tích hợp 3.745 thủ tục hành chính trực tuyến. Hạ tầng số tiếp tục được mở rộng. Mạng bảo mật liên thông cơ bản hoàn thành gần 98%, với 7.137 điểm kết nối; mạng 5G phủ khoảng 92% dân số; cáp quang kết nối 100% xã, phường. 

Trung tâm dữ liệu quốc gia đã đưa vào vận hành; các doanh nghiệp trong nước từng bước hình thành năng lực tự chủ. Đến nay, đã đưa vào sử dụng 16/26 nền tảng số theo kế hoạch; ứng dụng Quốc hội 2.0 tích hợp AI trong xử lý dữ liệu. Ứng dụng VNeID đã có hơn 71 triệu tài khoản định danh, cấp hơn 31 triệu căn cước, hoàn thành kết nối đồng bộ 8/12 cơ sở dữ liệu theo Kế hoạch 02 của Ban Chỉ đạo và 65/104 cơ sở dữ liệu theo Nghị quyết 11 của Chính phủ.

Đáng chú ý, kinh tế số tiếp tục tăng trưởng mạnh. Năm 2025, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số đạt 14% GDP; thương mại điện tử đạt 31 tỷ USD, tăng 20%, dự kiến vượt 60 tỷ USD vào năm 2030. Doanh thu của 4 sàn thương mại điện tử lớn đạt khoảng 430 nghìn tỷ đồng, tăng 34,7%; khoảng 89% người trưởng thành có tài khoản thanh toán.

Trong lĩnh vực dịch vụ công, xác thực điện tử tại 18 cảng hàng không phục vụ khoảng 1,4 triệu lượt khách, tiết kiệm khoảng 7.700 tỷ đồng mỗi năm. Trong y tế, hơn 12.400 cơ sở khám chữa bệnh sử dụng căn cước thay thế thẻ bảo hiểm y tế giấy; đã hình thành 2,5 triệu bệnh án điện tử, giúp tiết kiệm khoảng 1.000 tỷ đồng mỗi năm.

Trước đó, ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (gọi tắt là Nghị quyết số 57), đồng thời thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương do đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm Trưởng Ban Chỉ đạo.

Nghị quyết nêu rõ: Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế-xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực, động lực chính; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, thúc đẩy, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược là những nội dung trọng tâm, cốt lõi, trong đó thể chế là điều kiện tiên quyết, cần hoàn thiện và đi trước một bước. Đổi mới tư duy xây dựng pháp luật bảo đảm yêu cầu quản lý và khuyến khích đổi mới sáng tạo, loại bỏ tư duy "không quản được thì cấm". Chú trọng bảo đảm nguồn nhân lực trình độ cao cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; có cơ chế, chính sách đặc biệt về nhân tài.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc phát triển hạ tầng, nhất là hạ tầng số, công nghệ số trên nguyên tắc "hiện đại, đồng bộ, an ninh, an toàn, hiệu quả, tránh lãng phí"; làm giàu, khai thác tối đa tiềm năng của dữ liệu, đưa dữ liệu thành tư liệu sản xuất chính, thúc đẩy phát triển nhanh cơ sở dữ liệu lớn, công nghiệp dữ liệu, kinh tế dữ liệu. Phát huy tối đa tiềm năng, trí tuệ Việt Nam gắn với nhanh chóng tiếp thu, hấp thụ, làm chủ và ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến của thế giới; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, chú trọng nghiên cứu cơ bản, tiến tới tự chủ và cạnh tranh về công nghệ ở một số lĩnh vực Việt Nam có nhu cầu, tiềm năng, lợi thế.

Nghị quyết đề ra mục tiêu đến năm 2030: Tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt mức tiên tiến ở nhiều lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao; trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp đạt mức trên trung bình của thế giới; một số lĩnh vực khoa học, công nghệ đạt trình độ quốc tế. Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á, nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số và chỉ số phát triển Chính phủ điện tử...

Đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế ở mức trên 55%; tỉ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trên tổng giá trị hàng hoá xuất khẩu đạt tối thiểu 50%. Quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP. Tỉ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến của người dân và doanh nghiệp đạt trên 80%; giao dịch không dùng tiền mặt đạt 80%. Tỉ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt trên 40% trong tổng số doanh nghiệp.

Ngoài ra, kinh phí chi cho nghiên cứu phát triển (R&D) đạt 2% GDP, trong đó kinh phí từ xã hội chiếm hơn 60%; bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách hằng năm cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và tăng dần theo yêu cầu phát triển. Hệ thống tổ chức khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo được sắp xếp lại bảo đảm hiệu lực, hiệu quả, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu-ứng dụng-đào tạo.

Nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo đạt 12 người trên một vạn dân; có từ 40-50 tổ chức khoa học và công nghệ được xếp hạng khu vực và thế giới; số lượng công bố khoa học quốc tế tăng trung bình 10%/năm; số lượng đơn đăng ký sáng chế, văn bằng bảo hộ sáng chế tăng trung bình 16-18%/năm, tỉ lệ khai thác thương mại đạt 8-10%.

Hạ tầng công nghệ số tiên tiến, hiện đại, dung lượng siêu lớn, băng thông siêu rộng ngang tầm các nước tiên tiến; từng bước làm chủ một số công nghệ chiến lược, công nghệ số như: Trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, điện toán đám mây, chuỗi khối, bán dẫn, công nghệ lượng tử, nano, thông tin di động 5G, 6G, thông tin vệ tinh và một số công nghệ mới nổi. Phủ sóng 5G toàn quốc.

Quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương trên môi trường số, kết nối và vận hành thông suốt giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị. Hoàn thành xây dựng, kết nối, chia sẻ đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu các ngành; khai thác và sử dụng có hiệu quả tài nguyên số, dữ liệu số, hình thành sàn giao dịch dữ liệu.

Về tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết nêu rõ: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển vững chắc, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Việt Nam có quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 50% GDP; là một trong các trung tâm công nghiệp công nghệ số của khu vực và thế giới; thuộc nhóm 30 nước dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Tỉ lệ doanh nghiệp công nghệ số tương đương các nước phát triển; tối thiểu có 10 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến. Thu hút thêm ít nhất 5 tổ chức, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, đầu tư nghiên cứu, sản xuất tại Việt Nam.

Tuấn Kiệt