Nghị quyết 80-NQ/TW: "Luồng sinh khí mới" giúp nghệ nhân Thủ đô giữ lửa nghề truyền thống

Văn hóa và con người là "trụ cột" của sự phát triển

Ngày 7/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết này đánh dấu một bước chuyển quan trọng khi khẳng định văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh, "hệ điều tiết" cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Điểm mới cốt lõi của Nghị quyết là đặt con người vào vị trí trung tâm, yêu cầu có chính sách đãi ngộ xứng đáng đối với đội ngũ nghệ nhân và nghệ sĩ.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, một trong những điểm quan trọng của Nghị quyết 80-NQ/TW là khẳng định rất rõ: văn hóa và con người là “trụ cột, hệ điều tiết” của phát triển nhanh và bền vững. Đây là một cách nói mới, thể hiện tầm nhìn mới: văn hóa không chỉ “đứng sau” để tạo nền, mà còn “đứng trước” để định hướng, điều tiết, dẫn dắt.

Đối với Hà Nội, địa phương có số lượng làng nghề lớn nhất cả nước, với khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề; trong đó có 337 làng nghề, nghề truyền thống được UBND thành phố công nhận. Toàn thành phố hiện có 351 nghệ nhân làng nghề, gồm 19 Nghệ nhân nhân dân, 72 Nghệ nhân ưu tú và 260 Nghệ nhân Hà Nội. Đây cũng là những “hạt nhân” quan trọng trong công tác truyền nghề, đào tạo đội ngũ thợ thủ công và thế hệ kế cận tại các làng nghề.

Chính vì thế, những chế độ đãi ngộ, chính sách cho nghệ nhân sẽ tạo động lực cho họ tiếp tục truyền dạy và sáng tạo, góp phần gìn giữ tinh hoa văn hóa cho Thủ đô.

Hà Nội tiên phong cụ thể hóa chính sách đãi ngộ

Để hiện thực hóa Nghị quyết 80-NQ/TW và triển khai Luật Thủ đô năm 2025, HĐND TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết về chính sách hỗ trợ bảo tồn, phát triển làng nghề, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

Theo Nghị quyết, thành phố sẽ thực hiện chính sách đãi ngộ đối với các nghệ nhân trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ đã được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú và các nghệ nhân được thành phố phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội.

Hà Nội hỗ trợ một lần cho Nghệ nhân Nhân dân 40 triệu đồng/người; Nghệ nhân Ưu tú 30 triệu đồng/người; Nghệ nhân Hà Nội 20 triệu đồng/người. Bên cạnh đó, nghệ nhân tham gia truyền dạy nghề được hưởng mức bồi dưỡng theo buổi: Nghệ nhân Nhân dân 500.000 đồng/người/buổi; Nghệ nhân Ưu tú và Nghệ nhân Hà Nội 300.000 đồng/người/buổi.

Đối tượng áp dụng của Nghị quyết gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ gia đình đang hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ ngành nghề nông thôn theo quy định pháp luật; cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác quản lý ngành nghề nông thôn trên địa bàn thành phố.

Điều này nhằm ghi nhận, tôn vinh những đóng góp to lớn của đội ngũ nghệ nhân, thợ giỏi trong công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của dân tộc; đồng thời góp phần phát triển ngành nghề tiểu thủ công nghiệp truyền thống, tạo việc làm và sinh kế bền vững cho người lao động tại các làng nghề Thủ đô.

Niềm phấn khởi và kỳ vọng từ những người "giữ lửa"

Thông tin về Nghị quyết 80-NQ/TW và các chính sách mới đã làm "nức lòng" cộng đồng nghệ nhân Thủ đô. Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Văn Hạnh (làng nghề mây tre đan Phú Vinh) chia sẻ rằng, đây là nguồn động viên lớn, giúp nghệ nhân có điều kiện tốt hơn để đầu tư sáng tạo và đào tạo thợ trẻ.

Theo nghệ nhân Hạnh, với những người gắn bó cả đời với nghề thủ công việc truyền dạy cho thế hệ trẻ không chỉ là công việc mà còn là trách nhiệm gìn giữ bản sắc văn hóa.

Ông cho rằng khi có thêm các chính sách quan tâm, hỗ trợ cụ thể từ Nhà nước, nghệ nhân sẽ có điều kiện tốt hơn để đầu tư cho sáng tạo, đào tạo thợ trẻ và phát triển sản phẩm mới phù hợp với nhu cầu thị trường.

Tương tự, nghệ nhân trẻ Lê Ngọc Lâm (làng rèn Đa Sỹ, phường Kiến Hưng, Hà Nội) cho hay, thực tế hiện nay không chỉ riêng làng rèn Đa Sỹ mà nhiều làng nghề khác cũng đang gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn nhân lực kế cận. Vì vậy, các chính sách hỗ trợ dành cho nghệ nhân được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để những người làm nghề tiếp tục gắn bó với nghề truyền thống.

"Làm nghề rèn đòi hỏi sự kiên trì, chịu khó và mất nhiều thời gian học việc nên không phải bạn trẻ nào cũng sẵn sàng theo nghề. Nếu có thêm chính sách hỗ trợ đào tạo, truyền nghề hoặc tạo điều kiện về mặt bằng sản xuất, quảng bá sản phẩm thì sẽ giúp những người trẻ như chúng tôi có thêm niềm tin để tiếp tục gắn bó lâu dài với nghề", ông Lâm chia sẻ.

Ở góc nhìn khác, nghệ nhân tò he Đặng Văn Hậu cho biết: Thực tế niện nay, ở một số làng nghề, giới trẻ không mặn mà lắm với nghề truyền thống. Vì mong muốn duy trì nghề truyền thống, bản thân anh cũng tự mở lớp truyền dạy cho các em học sinh, bên cạnh thu hút các em nhỏ có đam mê với tò he, thì điều này cũng góp phần thu hút khách du lịch nước ngoài.

“Nếu có thêm những chính sách đãi ngộ, hỗ trợ, nghệ nhân sẽ có động lực để truyền dạy cho thế hệ sau. Tôi hy vọng, Nghị quyết 80-NQ/TW vừa được ban hành sẽ sớm đi vào cuộc sống, để giúp các nghệ nhân nói chung không phải quá chật vật với mưu sinh mà có cơ hội sáng tạo và phát triển nghề truyền thống” – nghệ nhân trẻ Đặng Văn Hậu nói.

Với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền Thủ đô, Nghị quyết 80-NQ/TW đang tạo ra xung lực mới, gắn kết bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế bền vững. Đây chính là nền tảng để tinh hoa nghề thủ công Việt Nam không chỉ được gìn giữ trong nước mà còn tự tin khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Việc khơi thông nguồn lực từ đội ngũ nghệ nhân chính là chìa khóa để Hà Nội hiện thực hóa hình tượng “rồng bay” trong kỷ nguyên văn hóa sáng tạo mới.

Minh Anh