Nghị quyết 57-NQ/TW - Cơ hội để doanh nghiệp đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững

Còn nhớ, trong bài phát biểu tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia ngày 13/01/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm từngkhẳng định: “Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã chỉ ra những định hướng chiến lược và được đông đảo cán bộ, đảng viên, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước đồng thuận, xem đây như một “khoán 10” trong lĩnh vực khoa học và công nghệ”.

Nếu “Khoán 10” mở đường cho nền kinh tế thị trường trong lĩnh vực nông nghiệp, phá bỏ cơ chế tập trung quan liêu và trao quyền tự chủ sản xuất cho nông dân, thì Nghị quyết 57 nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo như động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đây là sự thay đổi căn bản, chuyển từ mô hình dựa vào lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên thiên nhiên sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và kỹ năng-phù hợp với yêu cầu của cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Nghị quyết 57 nó là sự chuẩn bị chiến lược trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp lần thứ tư, khi khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đang định hình nền kinh tế thế giới.

Nghị quyết 57 mở ra cơ hội để Việt Nam cạnh tranh toàn cầu trong các lĩnh vực hiện đại như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và chuyển đổi số, đưa đất nước trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo trong khu vực và trên thế giới. Đồng thời thúc đẩy Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu, tăng cường hợp tác quốc tế, và mở rộng thị trường trong những lĩnh vực công nghệ tiên tiến.

Theo TS. Lê Doãn Hợp - Nguyên Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông: “Vừa qua Bộ Chính trị đã ban hành 4 nghị quyết trụ cột. Trong đó Nghị quyết 57 về đột phá khoa học công nghệ và Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân như là những “đường băng” giúp nền kinh tế Việt Nam cất cánh. Những nghị quyết này sẽ giải phóng nguồn lực cho nền kinh tế”.

Ông Hồ Đức Thắng – Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia cũng cho rằng, Nghị quyết 57 khẳng định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực để nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng 2 con số.

Nghị quyết 57-NQ/TW đã xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp phát triển khoa học, công nghệ trong giai đoạn tới, tháo gỡ các điểm nghẽn của quá trình phát triển khoa học, công nghệ hiện nay. Trong đó, đối với doanh nghiệp, Nghị quyết số 57-NQ/TW yêu cầu phải có cơ chế, chính sách khơi dậy tinh thần, khát vọng khởi nghiệp, phát triển, đổi mới, sáng tạo. Xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi số, nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ nhằm nâng cao năng suất lao động, hiệu quả kinh doanh; khuyến khích các doanh nghiệp lớn đầu tư phát triển hạ tầng, công nghệ chiến lược, nhằm hình thành các doanh nghiệp lớn, dẫn dắt quá trình chuyển đổi số quốc gia và năng lực cạnh tranh quốc tế. Nhà nước cần phải có cơ chế, chính sách khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào thực hiện những nhiệm vụ trên. Cơ chế, chính sách cần tập trung vào cơ chế ưu đãi (đất đai, tín dụng, thuế, dịch vụ công…), hỗ trợ doanh nghiệp trong đầu tư nước ngoài, thúc đẩy doanh nghiệp tái đầu tư hạ tầng, đầu tư nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy chuyển giao khoa học và công nghệ thông qua vai trò của Nhà nước…

Từ trước đến nay, cơ chế hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ cho doanh nghiệp chủ yếu thực hiện qua việc thành lập một quỹ phát triển khoa học công nghệ doanh nghiệp. Tuy nhiên, quỹ này chỉ phù hợp với các doanh nghiệp lớn, có doanh thu lớn, doanh số lớn mới trích đủ phần trăm để thành lập.  Với Nghị quyết số 57-NQ/TW, những “rào cản” này sẽ được dỡ bỏ.

Theo đó, Nghị quyết đặt mục tiêu kinh phí chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt 2% GDP, trong đó kinh phí từ xã hội chiếm hơn 60%; đồng thời, bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách hằng năm cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tăng dần theo yêu cầu phát triển. Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Nghị quyết 57 cũng nhấn mạnh việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, bao gồm việc nghiên cứu, hoàn thiện và triển khai các giải pháp giảm tiền thuê đất, điều chỉnh mức thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với nguyên vật liệu đầu vào phục vụ sản xuất, nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh trong nước.

Về chính sách về thuế ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, Nghị quyết 57 đề xuất các chính sách ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đầu tư cho chuyển đổi số, nghiên cứu, ứng dụng khoa học, đổi mới công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và quản trị doanh nghiệp.

Nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp, Chính phủ sẽ đưa ra các chính sách hỗ trợ như tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi trong ngắn hạn, giảm tiền thuê đất, điều chỉnh mức thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với nguyên vật liệu đầu vào phục vụ sản xuất.

Trong vấn đề đào tạo nhân lực và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, Nghị quyết 57 nhấn mạnh việc chú trọng bảo đảm nguồn nhân lực trình độ cao cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; có cơ chế, chính sách đặc biệt về nhân tài. Nghị quyết 57 đã đề cập đến việc hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, bao gồm việc miễn, giảm chi phí tham gia các khóa đào tạo về quản trị kinh doanh, kỹ năng nghề nghiệp và các chương trình đào tạo khác nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Như vậy, với những chính sách toàn diện nêu trên, doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển sẽ có đầy đủ có điều kiện thuận lợi để nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu vào mạng lưới sản xuất, chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, từ đó giúp nền kinh tế Việt Nam bứt phá trong thời gian tới.

Lâm Tới