Ngành thép Việt chủ động tháo gỡ rào cản để rộng đường sang EU

Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), trong 9 tháng đầu năm 2026, các doanh nghiệp trong nước đã sản xuất hơn 11,56 triệu tấn thép xây dựng, tăng 20% so với cùng kỳ. Sản lượng bán hàng đạt khoảng 11,64 triệu tấn, tăng 19,6%. Tính chung toàn ngành, Việt Nam đã thu về hơn 6 tỷ USD từ xuất khẩu sắt thép sau 9 tháng.

Động lực tăng trưởng chính đến từ việc Chính phủ đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công với kế hoạch lên tới 1,08 triệu tỷ đồng cho các dự án hạ tầng giao thông và xây dựng trọng điểm.

Theo xếp hạng của Hiệp hội Thép Thế giới (worldsteel), Việt Nam đã vươn lên đứng thứ 10 thế giới về sản xuất thép thô, đạt sản lượng gần 24 triệu tấn (tăng một bậc so với năm trước). Chuỗi sản xuất thép trong nước được đầu tư tương đối đồng bộ và hiện đại từ thượng nguồn đến hạ nguồn.

Trong cơ cấu xuất khẩu, Liên minh châu Âu (EU) là thị trường trọng điểm lớn thứ 2 (chỉ sau ASEAN), chiếm khoảng 17% tổng lượng thép xuất khẩu của Việt Nam trong 9 tháng đầu năm.

Để duy trì và mở rộng thị phần tại EU trước các quy định mới, bà Trang Thu Hà – Chánh Văn phòng Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho biết, EU dự kiến áp dụng các thay đổi về quy định hạn ngạch nhập khẩu thép từ ngày 1/1/2027. VSA kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục đàm phán với phía EU để phân bổ hạn ngạch phù hợp cho thép Việt Nam trên cơ sở các cam kết tại Hiệp định EVFTA, hạn chế nguy cơ bị áp thuế cao khi xuất khẩu vượt hạn ngạch.

Bên cạnh đó, cần thống nhất phương pháp tính toán phát thải carbon giữa Việt Nam và EU, tránh tình trạng doanh nghiệp phải vận hành nhiều hệ thống tính toán gây tốn kém chi phí. Bà cũng đề xuất EU công nhận các tổ chức thẩm định phát thải của Việt Nam. Đồng thời, do Việt Nam đã vận hành thị trường carbon từ đầu tháng 9, VSA kiến nghị cơ chế cho phép khấu trừ khoản chi phí carbon doanh nghiệp đã nộp trong nước khi thực hiện nghĩa vụ tài chính theo CBAM tại EU.

VSA đề xuất cơ quan nhà nước hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu ngành thép chuẩn hóa để dự báo xu hướng và cảnh báo sớm các rủi ro phòng vệ thương mại. Về phía các nhà sản xuất, yêu cầu bắt buộc là chuẩn hóa hệ thống quản trị, tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc xuất xứ hàng hóa (C/O). Sự vi phạm của một vài đơn vị có thể làm ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của toàn bộ ngành thép Việt Nam trên trường quốc tế.

Tuấn Kiệt