Năng lượng xanh và công nghệ cao trở thành "thước đo" hấp dẫn FDI

Năng lượng xanh và công nghệ cao là "thước đo" sức hấp dẫn

Bất chấp những biến động phức tạp của nền kinh tế toàn cầu, Việt Nam vẫn duy trì sức hút mạnh mẽ trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Số liệu cho thấy dòng vốn FDI liên tục khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng hàng đầu của nền kinh tế.

Cụ thể, năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 38,42 tỷ USD (tăng 0,5% so với năm trước). Chỉ tính riêng 4 tháng đầu năm 2026, con số này đã đạt 18,24 tỷ USD (tăng đến 32% so với cùng kỳ) và vốn thực hiện đạt 7,4 tỷ USD – mức cao nhất ghi nhận trong vòng 5 năm qua.

Trước đây, dòng vốn FDI chủ yếu tập trung vào lĩnh vực chế biến, chế tạo truyền thống và bất động sản (như hạ tầng khu công nghiệp, du lịch nghỉ dưỡng). Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu vốn cho tăng trưởng của Việt Nam được dự báo ở mức rất lớn. Tuy nhiên, mục tiêu hiện nay đã thay đổi: không chỉ thu hút thêm vốn mà là hướng tới “FDI thế hệ mới”. 

Dòng vốn này tập trung đặc biệt vào các dự án thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao trách nhiệm xã hội và gia tăng năng lực tự chủ công nghệ cho nền kinh tế Việt Nam.

Theo TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh cho biết, cạnh tranh thu hút FDI hiện nay gắn liền với các tiêu chuẩn xanh. Năng lượng sạch đang trở thành một thước đo mới phản ánh sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. 

Đồng quan điểm, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam khẳng định dòng vốn giai đoạn mới phải hướng tới các dự án thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao trách nhiệm xã hội, gia tăng năng lực tự chủ công nghệ và tạo ra giá trị nội tại cao hơn cho nền kinh tế Việt Nam.

Giải pháp trọng tâm để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh

Để hiện thực hóa định hướng thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, giới chuyên gia cho rằng Việt Nam cần giải quyết đồng bộ nhiều bài toán lớn về thể chế và hạ tầng.

Trong đó, nếu không giải được bài toán năng lượng, rất khó để nói đến công nghiệp xanh hay chuỗi cung ứng xanh. Do đó, yêu cầu cấp thiết là phải tập trung đầu tư đồng bộ cho hạ tầng năng lượng, đồng thời xây dựng cơ chế mua bán điện trực tiếp minh bạch hơn để đảm bảo nguồn cung sạch đáp ứng tiêu chuẩn của các tập đoàn đa quốc gia.

Tiếp đến là khơi thông nguồn lực tài chính xanh. Chuyển đổi năng lượng bền vững cần nguồn lực tài chính khổng lồ, vượt quá khả năng của ngân sách nhà nước. Việc đa dạng hóa các công cụ tài chính như huy động vốn tư nhân, dòng vốn quốc tế, tín dụng xanh, trái phiếu xanh là vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, các dòng vốn này chỉ đổ vào khi Việt Nam có các dự án tốt, khung pháp lý rõ ràng và năng lực kiểm soát rủi ro đủ tin cậy.

Bên cạnh nguồn vốn đầu tư trực tiếp (FDI) và gián tiếp (FII), Việt Nam vẫn còn dư địa rất lớn để khai thác các dòng vốn xuyên biên giới. Ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh Tiền tệ, Ngân hàng UOB Việt Nam chỉ ra rằng hiện có gần 50 định chế tài chính nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam (gồm 9 ngân hàng 100% vốn nước ngoài và khoảng 40 chi nhánh ngân hàng nước ngoài).

Khối ngân hàng này không chỉ cấp vốn trực tiếp cho doanh nghiệp mà còn hỗ trợ nguồn lực quy mô lớn cho các tổ chức tín dụng nội địa để tái tài trợ thương mại. Nếu tăng cường được sự phối hợp và tạo dựng niềm tin vững chắc, đây sẽ là bệ đỡ tài chính đáng kể cho nền kinh tế xanh.

Nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa và liên kết chuỗi giá trị

Một trong những nút thắt lớn hiện nay được các chuyên gia chỉ ra là mức độ liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở sự chênh lệch về năng suất, công nghệ và năng lực quản trị khi phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn sử dụng công nghệ cũ, chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế khắc khe.

TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh: "Nếu FDI xanh vào Việt Nam nhưng doanh nghiệp nội địa không tham gia được chuỗi cung ứng, giá trị giữ lại sẽ hạn chế. Do đó, quá trình chuyển đổi năng lượng và thu hút công nghệ cao bắt buộc phải đi đôi với phát triển mạnh mẽ ngành công nghiệp hỗ trợ; doanh nghiệp nội địa phải chủ động đổi mới công nghệ, nâng cấp chuẩn quản trị để nâng cao sức cạnh tranh; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với nền kinh tế số và kinh tế tuần hoàn; thúc đẩy kết nối thông qua thị trường tài chính (nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần doanh nghiệp Việt hoặc nhà đầu tư Việt tham gia góp vốn vào doanh nghiệp FDI).

Bên cạnh đó, việc tiếp cận thị trường vốn quốc tế cũng đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải minh bạch hóa tài chính và có phương án kinh doanh bền vững rõ ràng. Xây dựng một môi trường đầu tư có năng lượng xanh, hạ tầng sạch và thể chế minh bạch không chỉ giúp Việt Nam thu hút "đại bàng" FDI công nghệ cao mà còn góp phần nâng tầm thương hiệu quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Minh Phương