Nâng hạng chứng khoán là đòn bẩy, trung tâm tài chính là cửa ngõ đón tỷ USD

Nâng hạng thị trường - đòn bẩy chiến lược để thay đổi tư duy quản lý

Ông Hà Duy Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), khẳng định thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đang ngày càng khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực.

Tính đến ngày 30/6/2026, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,8 triệu tỷ đồng, tương đương 82,6% GDP ước tính năm 2025. Đặc biệt, TTCK không chỉ giúp doanh nghiệp huy động vốn chủ sở hữu mà còn giảm áp lực nợ gốc ngắn hạn và hạn chế rủi ro hệ thống cho nền kinh tế.

Điểm nhấn quan trọng được ông Tùng nhấn mạnh là cột mốc tháng 9/2026, khi việc nâng hạng TTCK Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell chính thức có hiệu lực. Các tổ chức quốc tế như HSBC và Ngân hàng Thế giới dự báo Việt Nam có thể thu hút từ 8-10 tỷ USD trong dài hạn nhờ sự kiện này.

Tuy nhiên, lãnh đạo UBCKNN lưu ý: "Nâng hạng không phải là cái đích cuối cùng". Ý nghĩa lớn nhất của việc nâng hạng nằm ở động lực thúc đẩy cải cách toàn diện. Cơ quan quản lý đang chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "quản lý những gì kiểm soát được" sang "kiến tạo phát triển và quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế", tập trung xử lý các điểm nghẽn về ký quỹ, công bố thông tin bằng tiếng Anh và thủ tục mở tài khoản.

Trung tâm tài chính là cửa ngõ đón tỷ USD

Cũng tại hội thảo, PGS-TS. Nguyễn Hữu Huân, Giảng viên Đại học Kinh tế TP.HCM nhận định, Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) tại TP.HCM sẽ là cửa ngõ quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Theo ông Huân, IFC-HCM có tiềm năng huy động khoảng 10-30 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, đáp ứng khoảng 3-10% nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội. Ông khẳng định, IFC không chỉ là nơi đăng ký định chế tài chính mà phải là "hệ điều hành của dòng vốn", gắn chặt với nền kinh tế thực.

Thay vì cạnh tranh trực tiếp với các "ông lớn" như Singapore hay Hồng Kông, TP.HCM cần chọn các thị trường ngách và tận dụng lợi thế của người đi sau để ứng dụng công nghệ tài chính ngay từ đầu. Hai thị trường ngách được ông Huân đặc biệt lưu ý là tài chính hàng hải và tài chính hàng không.

Khu vực phía Nam có hệ thống cảng biển lớn như Cái Mép - Thị Vải và dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Tuy nhiên, nhiều dịch vụ tài chính phục vụ vận tải biển của doanh nghiệp Việt Nam, như tài trợ tàu, bảo hiểm, thanh toán và quản trị rủi ro, vẫn được thực hiện tại nước ngoài, chủ yếu ở Singapore.

Đây là khoảng trống TP.HCM có thể khai thác bằng cách kết nối doanh nghiệp cảng biển, logistics, hãng tàu, ngân hàng, bảo hiểm và nhà đầu tư, từng bước hình thành hệ sinh thái tài chính hàng hải có giá trị gia tăng cao.

Trong lĩnh vực hàng không, Trung tâm có thể phát triển các hoạt động tài trợ mua và thuê máy bay, bảo hiểm, quản lý tài sản hàng không, phát hành trái phiếu và các sản phẩm tài chính phục vụ doanh nghiệp trong ngành.

Tài chính xanh cũng cần trở thành một trụ cột khi Việt Nam cần nguồn vốn lớn cho chuyển đổi năng lượng, hạ tầng xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Các sản phẩm có thể phát triển gồm trái phiếu xanh, quỹ đầu tư hạ tầng, tài chính carbon và những công cụ chia sẻ rủi ro cho dự án chuyển đổi.

Giải quyết "điểm nghẽn" dự án và thể chế

Dù tiềm năng rất lớn, cả hai diễn giả đều cho rằng thách thức nằm ở năng lực thực thi và chất lượng dự án. PGS-TS. Nguyễn Hữu Huân thẳng thắn chỉ ra: "Việt Nam không hẳn thiếu nhà đầu tư mà đang thiếu những dự án đủ hấp dẫn và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế".

Để thu hút vốn, các dự án cần có cấu trúc tài chính rõ ràng, minh bạch thông tin và năng lực báo cáo theo chuẩn quốc tế. Đồng thời, hệ thống tài phán phải minh bạch, tham chiếu thông lệ quốc tế để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Về tiến độ thực hiện, ông Huân kỳ vọng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM có thể chính thức vận hành ngay trong tháng này sau khi quy chế hoạt động được thông qua. Hiện đã có hơn 100 định chế tài chính quốc tế bày tỏ mong muốn trở thành thành viên của Trung tâm.

Song song đó, đại diện UBCKNN cho biết dự án Luật Chứng khoán sửa đổi dự kiến sẽ được trình Quốc hội thông qua vào tháng 10/2026 với nhiều cải cách về thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ IPO và mở rộng "room" cho nhà đầu tư nước ngoài.

Sự kết hợp giữa đòn bẩy nâng hạng TTCK và việc vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ tạo ra "cú hích" kép giúp Việt Nam thoát khỏi sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, hướng tới một thị trường vốn đồng bộ, minh bạch và bền vững.

Minh Anh