Nâng chuẩn chất lượng, chìa khóa để hàng Việt chinh phục thị trường Bắc Âu

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và 4 quốc gia Bắc Âu (gồm Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy và Latvia) trong 8 tháng năm 2026 đạt gần 2,775 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Cán cân thương mại tiếp tục nghiêng về phía Việt Nam với mức xuất siêu khoảng 817,6 triệu USD. Tổng giá trị xuất khẩu đạt gần 1,8 tỷ USD, tăng trưởng 24,4%; tổng giá trị nhập khẩu đạt 978,6 triệu USD, tăng 5,9%.

Về thị trường, Thụy Điển là đối tác thương mại lớn nhất trong khu vực với kim ngạch hai chiều đạt 1,297 tỷ USD. Việt Nam xuất khẩu sang Thụy Điển 991 triệu USD (tăng 16%) và nhập khẩu 306 triệu USD (giảm 5,8%).

Đan Mạch có kim ngạch hai chiều đạt 609,45 triệu USD. Xuất khẩu của Việt Nam đạt 346,8 triệu USD (tăng 27,7%), nhập khẩu đạt 262,65 triệu USD (tăng 53%). Na Uy đạt kim ngạch hai chiều 591,49 triệu USD. Đây là thị trường ghi nhận tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao nhất của Việt Nam trong 4 thị trường, đạt 209,38 triệu USD (tăng mạnh 74,3%).

Trong khi đó, Bắc Âu nổi tiếng là khu vực đặt ra những yêu cầu rất cao về chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường, truy xuất nguồn gốc, điều kiện lao động và trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy – Tham tán Thương mại Việt Nam tại Thụy Điển (kiêm nhiệm Na Uy, Đan Mạch, Iceland và Latvia) nhận định rằng, quy mô dân số Bắc Âu không quá lớn nhưng sức mua cao và có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh. Một sản phẩm đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe tại Thụy Điển hay Đan Mạch sẽ tạo ra lợi thế lớn khi tiếp cận các thị trường khác tại châu Âu. Vì vậy, Bắc Âu đóng vai trò như một "thị trường tham chiếu" về chất lượng và phát triển bền vững.

Để chuyển dịch từ việc "bán nhiều hơn" sang "bán sản phẩm có giá trị cao hơn", các ngành hàng chủ lực của Việt Nam cần thay đổi chiến lược tiếp cận. Người tiêu dùng Bắc Âu ngày càng chú trọng đến sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tốt cho sức khỏe và tiện lợi.

Việt Nam có lợi thế lớn với gạo đặc sản, hạt điều, cà phê, thủy sản, trái cây nhiệt đới, rau quả và thực phẩm đông lạnh. Tuy nhiên, hướng đi bền vững là tập trung vào khâu chế biến sâu, đóng gói, thiết kế sản phẩm và xây dựng thương hiệu phù hợp với thị hiếu bản địa thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô.

Với mặt hàng dệt may, da giày, đồ gỗ và hàng gia dụng. Ngành hàng này đang dần thoát khỏi phương thức cạnh tranh bằng giá thấp. Yếu tố quyết định sự lựa chọn của đối tác hiện nay là tính minh bạch của chuỗi cung ứng, sử dụng vật liệu bền vững, giảm phát thải, khả năng tái chế và trách nhiệm xã hội.

Việc các tập đoàn bán lẻ lớn như H&M hay IKEA trực tiếp tìm kiếm nguồn cung tại Việt Nam chứng minh năng lực của doanh nghiệp trong nước đã được ghi nhận, đồng thời đòi hỏi chuỗi cung ứng phải tiếp tục nâng cấp.

Với nhóm công nghiệp hỗ trợ và sản phẩm xanh, tiềm năng mở rộng nằm ở nhóm mặt hàng điện tử, linh kiện, cơ khí, công nghiệp hỗ trợ và các sản phẩm gắn liền với chuyển đổi xanh. Cơ hội không chỉ dừng ở xuất khẩu thành phẩm mà còn mở rộng sang hợp tác sản xuất, thu hút công nghệ, đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn Bắc Âu.

Một điểm tựa quan trọng là việc Việt Nam và Khối Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) đã kết thúc đàm phán FTA vào tháng 7/2026. Khi hiệp định hoàn tất các thủ tục và đi vào thực thi, triển vọng hợp tác thương mại với các thị trường như Na Uy và Iceland sẽ mở rộng rõ rệt. Doanh nghiệp có sự chuẩn bị sớm về tiêu chuẩn, chất lượng và năng lực cung ứng sẽ có lợi thế lớn để đón đầu các cơ hội mới.

Các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường Bắc Âu vừa tạo sức ép nhưng cũng là động lực để doanh nghiệp Việt Nam tự làm mới và nâng cấp chuỗi giá trị. Đáp ứng tốt các yêu cầu về chất lượng và phát triển bền vững chính là con đường ngắn nhất để hàng Việt nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

Minh Phương