Nâng cao nhận thức sản xuất xanh tại cụm công nghiệp và làng nghề

Hiện nay, cả nước có 263 nghề truyền thống, 1.975 làng nghề và làng nghề truyền thống được công nhận (gồm 1.308 làng nghề và 667 làng truyền thống). Lực lượng lao động trong ngành nghề nông thôn đạt hơn 2,1 triệu người, tăng 789.000 lao động so với năm 2019. Đáng chú ý, nhóm hàng thủ công mỹ nghệ chiếm tới 35% kim ngạch xuất khẩu hàng năm, đồng thời mở ra cơ hội phát triển du lịch trải nghiệm, quảng bá sản phẩm và văn hóa làng nghề.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia môi trường, vấn đề môi trường lâu nay vẫn luôn là vấn đề nan giải. Tuy nhiên, trong xu thế hiện nay nếu muốn sản phẩm mỹ nghệ, thủ công vươn xa thì sản xuất theo hướng xanh, sạch là giải pháp tất yếu.

Để giải bài toán môi trường làng nghề, Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng. Đơn cử là Quyết định số 889/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 – 2030. Chương trình hướng tới thay đổi cách sản xuất và tiêu dùng để bảo vệ môi trường và phát triển lâu dài.

Quyết định 889/QĐ-TTg đặt ra lộ trình nhằm thúc đẩy sản xuất sạch hơn, tiêu dùng xanh và tạo việc làm xanh. Đến năm 2030, chương trình phấn đấu đạt: 90% tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch hành động hoặc lồng ghép nội dung sản xuất và tiêu dùng bền vững vào chính sách phát triển địa phương; 100% các khu, cụm công nghiệp và làng nghề được phổ biến, nâng cao nhận thức về sản xuất và tiêu dùng bền vững; Giảm tiêu hao nguyên nhiên liệu từ 7-10% ở các ngành công nghiệp trọng điểm như dệt may, thép, nhựa, hóa chất.

Hưởng ứng Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030, nhiều địa phương trên cả nước đã chủ động ban hành kế hoạch triển khai cụ thể cho giai đoạn 2026-2030.

Tại Hà Nội, UBND thành phố đã ban hành Quyết định số 6068/QĐ-UBND phê duyệt Kế hoạch thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2026 - 2030. Kế hoạch đặt mục tiêu giảm từ 7 - 10% mức tiêu hao nguyên, nhiên vật liệu trong các ngành sản xuất trọng điểm như dệt may, thép, nhựa, hóa chất, giấy, rượu bia và nước giải khát.

Bên cạnh đó, Hà Nội chú trọng thúc đẩy tiêu dùng xanh trong cộng đồng với mục tiêu 100% xã, phường tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức về tiêu dùng bền vững; 100% khu, cụm công nghiệp và làng nghề được phổ biến các giải pháp sản xuất sạch hơn, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm phát thải.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng ban hành Quyết định số 2546/QĐ-UBND ban hành danh mục, lộ trình và kế hoạch xử lý ô nhiễm môi trường đối với các làng nghề trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; phê duyệt “Đề án tổng thể phát triển làng nghề trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050”, trong đó đặt mục tiêu duy trì 100% làng nghề được công nhận đủ các điều kiện về bảo vệ môi trường.

Tại tỉnh Phú Thọ, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1533/QĐ-UBND nhằm triển khai quyết liệt chương trình này, trong đó nhấn mạnh chỉ tiêu phấn đấu đến năm 2030 sẽ đạt 100% các khu, cụm công nghiệp, làng nghề, cụm kinh tế - xã hội được phổ biến, nâng cao nhận thức về sản xuất và tiêu dùng bền vững.

Nhằm đưa mục tiêu trên đi vào thực tiễn, Phú Thọ tập trung triển khai các giải pháp thiết thực như: tổ chức các hội nghị, hội thảo và xây dựng hệ thống tài liệu hướng dẫn kỹ thuật; đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, công nghệ sản xuất sạch hơn, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn nước cũng như tài nguyên;

Đồng thời tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan trong việc thúc đẩy chuỗi cung ứng gắn với truy xuất nguồn gốc sản phẩm và kiểm soát rác thải từ gốc.

Tại tỉnh Quảng Trị, UBND tỉnh cũng đã ban hành Kế hoạch số 3105/KH-UBND về thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2026 - 2030.

Hưởng ứng chủ trương chung, Quảng Trị đặt ra mục tiêu chiến lược là đến năm 2030 sẽ thực hiện phổ biến, nâng cao nhận thức về sản xuất và tiêu dùng bền vững cho 100% các khu, cụm công nghiệp, làng nghề trên địa bàn; đẩy mạnh công tác tập huấn, tuyên truyền sâu rộng và lồng ghép nội dung sản xuất, tiêu dùng bền vững vào kế hoạch của các sở, ngành, địa phương; xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành phục vụ công tác quản lý và kết nối thị trường; hướng dẫn các cơ sở sản xuất quản lý, khai thác tài nguyên tiết kiệm và chuyển đổi sang sử dụng nguyên nhiên liệu tái tạo; đồng thời áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn, cộng sinh công nghiệp, khu và cụm công nghiệp sinh thái để tối ưu hóa năng lượng và xử lý chất thải.

Việc các địa phương quyết liệt đưa các mục tiêu của Quyết định 889 vào thực tiễn không chỉ bảo vệ môi trường mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây chính là động lực quan trọng để hướng tới một nền kinh tế bền vững và chất lượng cuộc sống cao hơn cho người dân.

Minh Phương