Kiến nghị áp dụng "luồng xanh ưu tiên" với hàng nông sản, thuỷ sản tươi sống

Chiều 5/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Tại phiên thảo luận, đại biểu Tô Ái Vang, Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ cho biết, hiện nay, các mặt hàng nông sản của Việt Nam xuất khẩu liên tục tăng trưởng, vươn lên nhóm các quốc gia xuất khẩu nông, thủy sản hàng đầu trên thế giới như là gạo, thủy sản, rau quả, sầu riêng.

Tuy nhiên, xuất khẩu nông sản của Việt Nam cũng như vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có vấn đề thời gian thông quan kéo dài đối với các mặt hàng dễ hư hỏng như: nông sản, thủy sản, rất cần Luật Hải quan sửa đổi lần này quan tâm.

Tại điểm 1 khoản 20 Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Điều 65 quy định “Hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan phải được vận chuyển đúng tuyến đường, đúng cửa khẩu, đúng thời hạn”.

Đại biểu kiến nghị dự thảo luật xem xét bổ sung đoạn quy định “Riêng đối với hàng hóa nông sản, thủy sản tươi sống, được áp dụng cơ chế luồng xanh ưu tiên và thực hiện cơ chế thông quan trước, kiểm tra sau, dựa trên kết quả đánh giá rủi ro điện tử và chứng nhận xuất xứ, kiểm dịch tự động từ hệ thống một cửa quốc gia”.

Cũng theo đại biểu, tại điểm 1c khoản 23 Điều 1 sửa đổi, bổ sung Điều 74 quy định “Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đề nghị kiểm tra giám sát, hải quan khu vực phải thông báo cho chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc người được ủy quyền hợp pháp về việc chấp nhận đề nghị, bổ sung hay là từ chối đơn”.

Đại biểu cho rằng, quy định thời hạn 10 ngày làm việc để hải quan khu vực phản hồi hồ sơ kiểm tra giám sát sở hữu trí tuệ là chưa hợp lý trong bối cảnh tốc độ thông quan nhanh của thương mại quốc tế.

Thời gian 10 ngày là tương đối dài, dễ gây ùn tắc hàng hóa và làm gia tăng chi phí lưu kho bãi của doanh nghiệp. Nếu kéo dài thời gian chờ đợi phản hồi lên đến 10 ngày làm việc thì lô hàng nghi vấn sẽ phải nằm tại cảng, phát sinh chi phí lớn. Trong khi chủ trương hiện nay là hiện đại hóa, cắt giảm thời gian, chi phí tuân thủ và ứng dụng hải quan số. Vì thế đại biểu kiến nghị rút ngắn thời hạn xử lý thông báo giảm xuống còn 3 đến 5 ngày làm việc hoặc nhanh hơn đối với trường hợp áp dụng biện pháp khẩn cấp. Đồng thời xem xét bổ sung quy định “Áp dụng xử lý hồ sơ trực tuyến ngay khi nhận đủ dữ liệu trên hệ thống một cửa quốc gia".

Liên quan đến việc bổ sung Điều 16a. Về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử (khoản 4, Điều 1 của Dự thảo luật), đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đề nghị có cơ chế thông quan rút gọn đối với hàng hóa giá trị thấp, đồng thời giao Chính phủ quy định ngưỡng giá trị, hồ sơ, trình tự và thủ tục phù hợp. Việc đơn giản hóa thủ tục vẫn phải gắn với quản lý rủi ro và không loại trừ kiểm tra, giám sát hải quan.

Đại biểu đánh giá cao việc Bộ Tài chính đã tiếp thu về cơ bản đầy đủ. Báo cáo 626 xác định chỉnh lý Điều 16a theo hướng quản lý trên cơ sở dữ liệu, quản lý rủi ro và phân tầng giao dịch; giao Chính phủ quy định chi tiết ngưỡng trị giá, hình thức khai đơn giản, khai gộp và thông quan tự động.

Đại biểu cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo thể hiện rõ các nguyên tắc nêu trên trong bản dự thảo luật chỉnh lý; đồng thời khi xây dựng Nghị định cần bảo đảm ngưỡng trị giá và thủ tục đơn giản được thiết kế minh bạch, dễ thực hiện, phù hợp từng thời kỳ và không làm tăng chi phí tuân thủ trước khi trình Quốc hội thông qua.

Về vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long cho rằng, việc bổ sung Điều 16a để quản lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử là rất cần thiết trong bối cảnh loại hình này tăng trưởng nhanh, khối lượng lớn, giá trị nhỏ và tần suất cao. Tuy nhiên, Điều 16a hiện quy định khá khái quát và giao toàn bộ chi tiết cho Chính phủ (khoản 4).

Đại biểu đề nghị luật hóa rõ hơn một số nguyên tắc nền tảng: trách nhiệm và phạm vi cung cấp thông tin của chủ quản nền tảng thương mại điện tử và các bên liên quan (khoản 2); cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan hải quan với các nền tảng.

Cũng theo đại biểu, khoản 3 Điều 16a yêu cầu tổ chức, cá nhân mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng phải thực hiện xác thực định danh điện tử. Đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ tính khả thi và mức độ tác động đối với người tiêu dùng cá nhân, bảo đảm quy định thuận tiện, không tạo gánh nặng thủ tục quá mức, đồng thời đồng bộ với pháp luật về định danh và xác thực điện tử, về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Về kiểm định hải quan tại điều 16b, đại biểu Tráng A Dương, Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai ghi nhận dự thảo luật đã tiếp thu nhiều ý kiến, bổ sung các quy định về nguyên tắc phương pháp và giá trị pháp lý của cam kết kiểm định hải quan. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, dự thảo Luật chưa quy định rõ thời hạn kiểm định, thời hạn ban hành kết quả, trách nhiệm của cơ quan kiểm định cũng như trình tự xử lý khi có yêu cầu đánh giá lại.

Theo đại biểu Dương, đây là những nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian thông quan, chi phí của doanh nghiệp và tính minh bạch, tránh dàn trải của cơ quan nhà nước. Vì vậy, ông đề nghị bổ sung điều 16b các nguyên tắc về: thời hạn thực hiện kiểm định, trách nhiệm của cơ quan kiểm định và trình tự xử lý khi có yêu cầu đánh giá lại. Trường hợp giao Chính phủ quy định chi tiết thì cần xác định rõ phạm vi được giao để đảm bảo tính thống nhất và khả năng tổ chức trong quá trình thực hiện. 

Tú Anh