Kiểm soát thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Nghị định số 385/2026/NĐ-CP ngày 09/10/2026 quy định về kiểm soát thủ tục hành chính. Nghị định quy định về kiểm soát việc quy định, thực hiện, rà soát, đánh giá thủ tục hành chính và quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính. 

Phạm vi áp dụng gồm cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương, người có thẩm quyền, cơ quan trung ương tổ chức theo hệ thống ngành dọc đóng tại địa phương, chính quyền địa phương cùng cá nhân, tổ chức trong hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính. Hoạt động kiểm soát phải được thực hiện ngay từ khi đề xuất chính sách, soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật và tiến hành thường xuyên, liên tục trong quá trình tổ chức thực hiện.

Bảo đảm quyền lựa chọn, chỉ cung cấp thông tin một lần

Theo Nghị định, kiểm soát thủ tục hành chính phải phục vụ hiệu quả mục tiêu cải cách thủ tục hành chính, cải cách hành chính. Kịp thời phát hiện để bãi bỏ hoặc sửa đổi, bổ sung những thủ tục không phù hợp, phức tạp, phiền hà.

Thủ tục được ban hành phải đúng quy định, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức của đối tượng thực hiện và cơ quan thực hiện thủ tục hành chính.

Kiểm soát thủ tục hành chính được thực hiện ngay từ khi đề xuất chính sách, soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật và được tiến hành thường xuyên, liên tục trong quá trình tổ chức thực hiện thủ tục hành chính.

Kiểm soát thủ tục hành chính phải gắn với chuyển đổi số và quản trị dữ liệu, bảo đảm khai thác, kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu trong toàn bộ quá trình giải quyết thủ tục hành chính.

Đối với thủ tục hành chính trong văn bản quy phạm pháp luật, Nghị định nêu rõ bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ, hiệu quả và không trái với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Các quy định phải minh bạch, bảo đảm quyền bình đẳng của đối tượng thực hiện; bảo đảm tính liên thông giữa những thủ tục liên quan và việc phân công, phân cấp rõ ràng, hợp lý.

Bảo đảm quy định đầy đủ, cụ thể các bộ phận cấu thành của thủ tục hành chính; bảo đảm nguyên tắc số hóa, sử dụng, kết nối liên thông dữ liệu, định danh điện tử, chỉ cung cấp thông tin một lần trong giải quyết thủ tục hành chính.

Phân định trách nhiệm kiểm soát từ trung ương đến cấp xã

Nghị định quy định Bộ Tư pháp giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác kiểm soát thủ tục hành chính. Cục Kiểm soát thủ tục hành chính thuộc Bộ Tư pháp tham mưu, giúp Bộ trưởng thực hiện nhiệm vụ này.

Tại các bộ, cơ quan ngang bộ, tổ chức pháp chế hoặc Văn phòng tham mưu, giúp Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan thực hiện quản lý nhà nước về kiểm soát thủ tục hành chính trong phạm vi ngành, lĩnh vực quản lý.

Ở địa phương, Văn phòng UBND cấp tỉnh, thành phố tham mưu, giúp UBND cấp tỉnh thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính. Trung tâm Phục vụ hành chính công thuộc UBND xã, phường, đặc khu (cấp xã) tham mưu, giúp UBND cấp xã và Chủ tịch UBND cấp xã tổ chức thực hiện công tác này trên địa bàn.

Trường hợp địa phương tổ chức theo mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công một cấp, nhiệm vụ tham mưu tại cấp xã thuộc Văn phòng HĐND, UBND. 

Cơ quan lập đề xuất chính sách và cơ quan chủ trì soạn thảo có trách nhiệm đánh giá tác động thủ tục hành chính nếu giải pháp thực hiện chính sách, dự án hoặc dự thảo văn bản quy phạm pháp luật có quy định thủ tục hành chính.

Đối với quy định thủ tục hành chính làm hạn chế quyền tự do kinh doanh, cạnh tranh bình đẳng của cá nhân, tổ chức, ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng, môi trường, các yêu cầu, điều kiện phải được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Chính phủ.

Mỗi thủ tục phải được quy định đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự theo pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật. Các bộ phận cấu thành cơ bản gồm: tên thủ tục hành chính; trình tự; cách thức thực hiện; thành phần, số lượng hồ sơ; thời hạn giải quyết; đối tượng thực hiện và cơ quan giải quyết.

Nếu thủ tục có mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính; kết quả thực hiện; yêu cầu, điều kiện hoặc phí, lệ phí thì những nội dung này cũng là bộ phận cấu thành của thủ tục hành chính. 

Trường hợp không quy định đầy đủ, cụ thể các bộ phận cấu thành thủ tục hành chính trong một văn bản thì phải giao cơ quan, người có thẩm quyền quy định để bảo đảm đầy đủ, cụ thể các bộ phận cấu thành của thủ tục hành chính và bảo đảm có hiệu lực cùng thời điểm có hiệu lực của văn bản giao quy định thủ tục hành chính hoặc thời điểm có hiệu lực của quy định thủ tục hành chính. 

Nghị định cũng nêu rõ, quy định thủ tục hành chính phải bảo đảm quyền lựa chọn cách thức thực hiện của cá nhân, tổ chức, trong đó, ưu tiên thực hiện được trên môi trường điện tử, thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính. 

Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 10/10/2026.

Kiên Cường