Hơn 407.000 tỷ đồng vốn tín dụng hướng đến doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tại Hội nghị "Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa" diễn ra ngày 18/9 dưới sự chủ trì của Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn, lãnh đạo NHNN nhấn mạnh DNNVV hiện chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, đóng vai trò nòng cốt trong tạo việc làm và phát triển kinh tế - xã hội.

Tính đến cuối tháng 8/2026, dư nợ tín dụng đối với toàn nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng (tăng 10,24% so với cuối năm 2025). Trong đó, dòng vốn chảy vào khu vực DNNVV đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 12,37% - 12,4%. Mức tăng trưởng này cao hơn hẳn tốc độ tăng tín dụng chung của toàn nền kinh tế, đưa tỷ trọng dư nợ DNNVV chiếm khoảng 20% tổng dư nợ toàn hệ thống.

Đã có trên 100 tổ chức tín dụng phát sinh dư nợ đối với khối DNNVV, với doanh số giải ngân lũy kế trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 3,8 triệu tỷ đồng. Cơ cấu dư nợ theo ngành nghề cho thấy lĩnh vực thương mại và dịch vụ đang tiếp nhận nguồn vốn lớn nhất, chiếm tới 70,48% tổng dư nợ của khu vực DNNVV.

Xét theo khối ngân hàng, 4 ngân hàng thương mại Nhà nước (Agribank, BIDV, Vietcombank, VietinBank) đóng vai trò chủ lực khi cung ứng khoảng 1,3 triệu tỷ đồng, tương đương 32,6% tổng dư nợ tín dụng dành cho DNNVV.

Thực hiện chỉ đạo của NHNN từ tháng 8/2026, chương trình tín dụng ưu đãi hướng đến các động lực tăng trưởng và DNNVV đã ghi nhận sự hưởng ứng mạnh mẽ. Chỉ sau hơn một tháng triển khai, số lượng ngân hàng đăng ký tham gia đã tăng từ 4 lên 19 ngân hàng thương mại, nâng tổng quy mô gói cam kết từ 220.000 tỷ đồng lên hơn 407.000 tỷ đồng. 

Mức lãi suất áp dụng cho các khoản vay thuộc chương trình này được giảm tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn, thậm chí một số gói ưu đãi sâu giảm từ 1 - 2%/năm.

Nhiều ngân hàng đã nhanh chóng thiết kế các sản phẩm chuyên biệt nhằm đáp ứng nhu cầu vốn đa dạng của doanh nghiệp. Theo đó, Agribank triển khai chương trình "Hưng thịnh cùng doanh nghiệp SMEs" với quy mô lên tới 100.000 tỷ đồng.  BIDV dành 25.000 tỷ đồng cho các khoản vay ngắn hạn trong gói "SME Fast Track 2026", ưu tiên hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và tham gia chuỗi cung ứng. 

Vietcombank mở rộng gần 2.000 khách hàng DNNVV mới, đạt doanh số giải ngân trong 8 tháng gần 10.000 tỷ đồng. SHB cung cấp các gói vay linh hoạt với lãi suất chỉ từ 6,2%/năm, hạn mức cấp tín dụng lên tới 10 tỷ đồng.

Bên cạnh các gói ưu đãi riêng, NHNN duy trì chính sách trần lãi suất cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam ở mức 4%/năm đối với các DNNVV có tình hình tài chính lành mạnh, minh bạch. Đồng thời, áp dụng chuẩn mực Basel II và Basel III, hệ số rủi ro đối với các khoản phải đòi từ DNNVV được quy định ở mức 85 - 90% (thấp hơn mức 100% trở lên áp dụng cho các doanh nghiệp thông thường). Quy định kỹ thuật này tạo động lực lớn để các tổ chức tín dụng ưu tiên mở rộng hạn mức cho vay đối với khối DNNVV.

Dù dòng vốn liên tục gia tăng, khả năng tiếp cận tín dụng thực tế của nhiều DNNVV vẫn vướng phải những rào cản từ cả môi trường bên ngoài lẫn nội tại doanh nghiệp. Kinh tế thế giới diễn biến phức tạp, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, chi phí đầu vào tăng cao cùng thị trường tiêu thụ thu hẹp làm suy giảm doanh thu và dòng tiền của doanh nghiệp. Điều này làm giảm nhu cầu vay vốn cũng như khả năng chứng minh hiệu quả phương án kinh doanh.

Nhiều DNNVV có quy mô vốn chủ sở hữu hạn chế, năng lực quản trị chưa đồng đều. Mức độ minh bạch và tính thống nhất của các báo cáo tài chính chưa cao. Các doanh nghiệp mới thành lập hoặc hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ, mô hình kinh doanh mới thường thiếu dữ liệu lịch sử tín dụng để các ngân hàng xếp hạng và thẩm định.

Để khơi thông triệt để nguồn vốn, NHNN định hướng điều hành tăng trưởng tín dụng năm 2026 ở mức khoảng 15%, tập trung vốn vào sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Các giải pháp trọng tâm thời gian tới bao gồm:

Từng bước giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm. Thay vào đó, ngân hàng sẽ gia tăng đánh giá dựa trên phương án kinh doanh khả thi, dòng tiền thực tế, hợp đồng chuỗi giá trị, lịch sử tín dụng và năng lực quản trị của doanh nghiệp. Đơn giản hóa điều kiện vay đối với các khoản vay giá trị nhỏ, đẩy mạnh cấp tín dụng qua kênh điện tử và ứng dụng công nghệ.

Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu khách hàng DNNVV liên thông nhằm phục vụ chấm điểm tín dụng chính xác, nhanh chóng. Phát triển mạnh các sản phẩm tài chính hiện đại như cho thuê tài chính (mở rộng sang tài sản trí tuệ, phần mềm, dữ liệu, quyền khai thác), bao thanh toán, bảo lãnh vay vốn, tài trợ chuỗi cung ứng và các sản phẩm tài chính số

Sự chủ động từ phía Ngân hàng Nhà nước cùng cam kết hơn 407.000 tỷ đồng vốn ưu đãi từ các ngân hàng thương mại đang tạo đòn bẩy quan trọng cho khối DNNVV. Tuy nhiên, để dòng vốn thực sự "chảy" mượt mà, sự nỗ lực chuẩn hóa báo cáo tài chính, nâng cao năng lực quản trị và tính minh bạch từ chính bản thân các DNNVV chính là chìa khóa quyết định.

Tuấn Kiệt