Hỗ trợ người bán hàng trực tuyến thực hiện nghĩa vụ thuế

Tại Hội nghị hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế trong kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, Phó Cục trưởng Lê Thị Hoàng Thanh cho biết, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, đất nước nói chung, Thủ đô Hà Nội nói riêng đang quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, việc kinh doanh thông qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, website, ứng dụng bán hàng và các nền tảng số khác đã mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh mở rộng thị trường, tiết giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Tuy nhiên, cùng với các cơ hội đó là những yêu cầu ngày càng cao về tuân thủ pháp luật, trong đó có việc xác định, kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế; quản lý doanh thu, dòng tiền, hóa đơn điện tử, dữ liệu giao dịch và chứng từ.

Việc được tiếp cận đầy đủ, kịp thời các quy định pháp luật, được hỗ trợ tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế không chỉ giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh phòng ngừa và kiểm soát rủi ro, giảm chi phí tuân thủ, mà còn tạo điều kiện để yên tâm mở rộng hoạt động, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn, ổn định.

Theo TS. Trần Minh Sơn – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp) cho rằng, một trong những thay đổi căn bản nhất hiện nay là người kinh doanh phải chuyển từ cơ chế thuế ấn định (thuế khoán) sang tự theo dõi doanh thu, lưu giữ chứng từ và tự kê khai thuế. Điều này đòi hỏi các hộ kinh doanh và doanh nghiệp phải tự tổng hợp chính xác doanh thu phát sinh từ nhiều kênh bán hàng khác nhau.

Mọi giao dịch kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội hay ứng dụng bán hàng đều tự động phát sinh dữ liệu về đơn hàng, vận chuyển, thanh toán và hóa đơn. Do đó, cơ quan Thuế đang chuyển mạnh từ quản lý dựa trên hồ sơ thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu, quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ.

Sự chuyển đổi này mở ra khả năng hỗ trợ người nộp thuế tốt hơn, đồng thời giúp cơ quan Thuế có thêm dữ liệu phục vụ quản lý. Tuy nhiên, theo TS. Trần Minh Sơn, việc kê khai thuế trên thực tế vẫn đòi hỏi người kinh doanh chứng minh số liệu thông qua hóa đơn, chứng từ. Vì vậy, dữ liệu không chỉ cần được cơ quan quản lý khai thác mà còn phải được tổ chức theo cách doanh nghiệp, hộ kinh doanh có thể sử dụng trong chính hoạt động của mình. 

Thực tế, một người bán có thể cùng lúc kinh doanh trên nhiều nền tảng. Mỗi kênh có thể có cách ghi nhận đơn hàng, phí, thời điểm thanh toán và trạng thái giao dịch khác nhau. Một giao dịch lại để lại dữ liệu ở nhiều nơi như nền tảng, đơn vị vận chuyển, ngân hàng, hóa đơn và phần mềm kế toán. Nếu các dữ liệu này không kết nối, người kinh doanh vẫn phải tải xuống, làm sạch, nhập lại và đối chiếu.

Làm rõ hơn về vấn đề này, bà Lê Thị Yến, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Thuế Hà Nội (HanoiTax) cho biết, thương mại điện tử giúp doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh mở rộng thị trường với nguồn nhân lực ban đầu không lớn. Tuy nhiên, số lượng đơn hàng tăng nhanh không đồng nghĩa hệ thống kế toán, quản lý kho và kiểm soát dòng tiền đã phát triển tương ứng.

Đáng chú ý, bà Yến cho rằng số hóa chỉ tạo ra tiết kiệm khi dữ liệu được sử dụng lại và thực sự làm giảm công việc. Một quy trình được thực hiện trực tuyến nhưng người kinh doanh vẫn phải chuyển dữ liệu giữa nhiều hệ thống, nhập lại thông tin hoặc kiểm tra thủ công thì chưa thể coi là đã giảm đáng kể chi phí tuân thủ.

Với thương mại điện tử, vấn đề càng rõ khi số lượng giao dịch lớn, giá trị từng đơn nhỏ và phát sinh nhiều trường hợp hủy, trả hàng, giao qua nhiều đơn vị. Thời điểm đặt hàng, thu tiền, giao hàng và đối soát không nhất thiết trùng nhau. Nếu dữ liệu không được kết nối, việc lập và điều chỉnh hóa đơn có thể vẫn phải xử lý thủ công, làm tăng chi phí nhân sự và nguy cơ sai sót.

Một vướng mắc khác là tiền thực nhận không đồng nhất với doanh thu. Theo bà Yến, số tiền nền tảng chuyển về sau khi khấu trừ các khoản phí không thể mặc nhiên được coi là doanh thu; số đơn bán cũng không tự xác định được giá vốn. Dữ liệu từ nền tảng cần được đối chiếu với đơn hàng, thanh toán, hóa đơn, chứng từ và dữ liệu tồn kho.

Điều này cho thấy bài toán quản lý thuế trên thương mại điện tử không chỉ nằm ở khâu kê khai cuối cùng. Nếu dữ liệu đầu vào chưa được chuẩn hóa, đến kỳ kê khai người kinh doanh mới bắt đầu gom dữ liệu thì chi phí xử lý và nguy cơ sai lệch đều tăng.

Tại Hội nghị, các đại biểu trao đổi các nội dung về khung pháp lý và những vấn đề đặt ra trong việc hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế khi kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử; Thương mại điện tử trong doanh nghiệp SMEs; cắt giảm chi phí tuân thủ, hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế trong kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử; hỗ trợ cộng đồng kinh doanh xuyên biên giới chuẩn hóa chủ thể - hàng hóa – dòng tiền – dữ liệu – chứng từ.../.

Minh Phương