Hà Tĩnh: Bia Sùng Chỉ được đề nghị công nhận Bảo vật quốc gia

Bia Sùng Chỉ được dựng vào năm Chính Hòa thứ 17 (1696) theo đề nghị của quan viên chức sắc và nhân dân 4 thôn Mông Tiết, Trung Hậu, Vinh Phúc và Hựu Phúc thuộc xã Tỉnh Thạch, huyện Thiên Lộc, phủ Đức Quang nhằm ghi nhận công lao sự nghiệp của Hà Tông Mục đối với quê hương, đất nước và tôn vinh hai vợ chồng Ông làm Tổ Ông, Tổ Bà của làng.

Nhà Thanh (Trung Quốc) thay thế nhà Minh đang lớn mạnh chờ cơ hội lấn chiếm xâm lược nước ta. Trong bối cảnh lịch sử đó, Chúa Trịnh - người nắm quyền điều hành đất nước một mặt đưa ra chính sách ngoại giao hoà hiếu với nhà Thanh, mặt khác ra sức chống lại các đợt quấy phá xâm lấn vùng biên giới phía Bắc nước ta giữ vững chủ quyền biên giới. Người thực hiện được chính sách đó là tiến sĩ Hà Tông Mục, một danh tướng tài ba, một nhà ngoại giao xuất sắc và Chúa Trịnh đã cân nhắc ông lên làm Tự Khanh (1699) và Tả Thị Lang bộ Hình, Phủ doãn phủ Phụng Thiên. Năm 1703, Hà Tông Mục nhận lệnh làm Chánh sứ đi Trung Hoa, do ứng xử thông minh nên ông được vua nhà Thanh là Khang Hy trọng nể và tặng ông 3 chữ "Nhược - Xung - Hiên" (tuổi trẻ, tài cao).

Sau khi về nước, ông được phong chức Tham chính xứ Sơn Nam (Nam Định, Hà Nam, Ninh Bình và Thái Bình ngày nay). Ông mất vào năm 1707, hưởng thọ 55 tuổi.

Hà Tông Mục được lịch sử dân tộc Việt Nam ghi nhận không chỉ là một tướng lĩnh tài ba, một nhà ngoại giao xuất sắc mà còn là một nhà sử học uyên thâm. Bộ Đại Việt sử ký tục biên là một bộ sách quý do ông tham gia biên soạn còn được lưu truyền. Đền thờ ông tại xã Tùng Lộc, huyện Can Lộc tỉnh Hà Tĩnh đã được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 1998.

Bia Sùng Chỉ được làm bằng chất liệu đá, chân đế 3 cấp, bia hình trụ vuông, mái che hình chóp, trán bia trang trí hoa văn hình chữ V cách điệu, diềm bia có họa tiết mây lửa. Nghệ thuật trang trí đậm nét thế kỷ XVII đầu thế kỷ XVIII - Là hiện vật tiêu biểu trong hệ thống văn bia hiện còn được bảo lưu ở Hà Tĩnh.

Quốc Khánh - Bách Khoa