Hà Nội nâng tầm sản phẩm OCOP, bước chuyển chiến lược từ quy mô đến chất lượng

Dẫn đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP được đánh giá và phân hạng, Hà Nội đã xây dựng được nền tảng kinh tế nông thôn vững chắc. Bước sang giai đoạn mới, Thủ đô đang thực hiện bước chuyển chiến lược: từ mở rộng quy mô, số lượng sang tập trung nâng cao chất lượng, chuẩn hóa quy trình, xây dựng thương hiệu bền vững và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Bắt đầu triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) từ năm 2019, Hà Nội liên tục giữ vị trí số 1 cả nước về phát triển sản phẩm OCOP. Thành phố đã có từ 3.531 đến 3.544 sản phẩm OCOP được công nhận. Trong đó gồm: 18 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao cấp quốc gia; 22 sản phẩm tiềm năng 5 sao; 1.584 – 1.586 sản phẩm đạt 4 sao; 1.907 – 1.918 sản phẩm đạt 3 sao.

Riêng đợt 1 năm 2026, Hà Nội đã công nhận lại 16 sản phẩm và đánh giá thêm 13 sản phẩm mới. Thành phố phấn đấu đánh giá khoảng 300 sản phẩm trong năm 2026 và khoảng 2.000 sản phẩm cho cả giai đoạn 2026–2030.

Theo ông Ngọ Văn Ngôn - Phó Chánh Văn phòng phụ trách Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Hà Nội, OCOP đã trở thành đòn bẩy thiết thực phát triển kinh tế nông thôn. Quan trọng hơn, chương trình đang giúp các hợp tác xã, doanh nghiệp vừa và nhỏ thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ việc tham gia để "được xếp hạng" sang quá trình chuẩn hóa sản phẩm và định hình thương hiệu lâu dài.

Sự chuyển biến rõ nét nhất của OCOP Hà Nội hiện nay nằm ở chất lượng và hàm lượng văn hóa, công nghệ trong từng sản phẩm. Cụ thể, thay vì bán nguyên liệu thô, các chủ thể đã chủ động ứng dụng công nghệ để chế biến sâu, tạo ra các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao như trà tía tô, trà rau má, trà lá sen hay dự án phát triển trà hoa vàng Hakodae Orgavina gắn với bảo tồn nguồn dược liệu quý.

Trong chiến lược nâng tầm sản phẩm OCOP Thủ đô, bao bì không chỉ làm nhiệm vụ bảo quản mà đã trở thành công cụ truyền tải câu chuyện thương hiệu. Chị Nguyễn Minh Hằng (chủ thương hiệu Cốm tươi Minh Hằng) đã đưa thức quà thu truyền thống hơn 100 năm vào những hộp bao bì sang trọng, tao nhã, đáp ứng hoàn hảo nhu cầu biếu tặng hiện đại mà vẫn giữ nguyên hương vị thanh lịch.

Tương tự, với sản phẩm tò he làng Xuân La (Phú Xuyên), qua bàn tay tinh xảo của nghệ nhân Đặng Văn Hậu, món đồ chơi dân gian tò he được tạo hình công phu, đặt trong hộp quà trang trọng để trở thành sản phẩm văn hóa quà tặng độc đáo. Hay với lụa tơ tằm Phùng Xá, nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Thuận đã nghiên cứu kỹ thuật tằm tự dệt và tơ sen, đưa sản phẩm chăn tơ tằm đạt chứng nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Để đưa sản phẩm vươn xa, Hà Nội đã siết chặt khung tiêu chuẩn chất lượng trong giai đoạn mới. Trong đó, bắt buộc các chủ thể tuân thủ kiểm soát nguyên liệu đầu vào, áp dụng các tiêu chuẩn quản lý tiên tiến như VietGAP, Organic, ISO, HACCP và thực hiện bảo hộ thương hiệu, truy xuất nguồn gốc.

Cùng với đó là khảo sát trực tiếp tại cơ sở. Tổ tư vấn tiến hành kiểm tra thực địa về trang thiết bị, điều kiện vệ sinh và quy trình vận hành trước khi trình Hội đồng đánh giá. Cuối cùng là đảm bảo sản phẩm đạt hạng OCOP đủ năng lực bước vào chuỗi cung ứng hiện đại và chinh phục các thị trường xuất khẩu khó tính.

Trong giai đoạn tiếp theo, Hà Nội định hướng nâng chất lượng sản phẩm OCOP gắn với yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phối hợp với các địa phương hỗ trợ chủ thể hoàn thiện tiêu chuẩn, quy trình sản xuất, bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc.

Ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh trong sản xuất, quản lý chất lượng và quảng bá sản phẩm. Đây được xem là những yếu tố quan trọng giúp các chủ thể nâng cao tính chuyên nghiệp, tăng khả năng cạnh tranh và từng bước xây dựng thương hiệu bền vững.

Cùng với nâng chất lượng, thành phố chú trọng mở rộng đầu ra cho sản phẩm OCOP thông qua kết nối với hệ thống phân phối, siêu thị, sàn thương mại điện tử, hoạt động du lịch và các chương trình xúc tiến thương mại.

Việc gắn sản phẩm OCOP với du lịch và trải nghiệm địa phương cũng mở ra thêm kênh quảng bá thương hiệu, giúp sản phẩm tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng và gia tăng giá trị từ câu chuyện văn hóa, vùng miền.

Tú Anh