Hà Nội có đầy đủ điều kiện để trở thành một trung tâm thương mại điện tử của khu vực

Chiều 27/8, tại Hội nghị tập huấn chuyên đề về ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển kinh tế số của thành phố năm 2026 do Thành ủy Hà Nội tổ chức, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam Đỗ Hữu Hưng trình bày chuyên đề “Thúc đẩy phát triển thương mại điện tử trên địa bàn thành phố Hà Nội”.

Từ thực tiễn đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, ông Đỗ Hữu Hưng cho rằng Hà Nội cần có cách tiếp cận mới đối với thương mại điện tử. Thay vì chủ yếu hỗ trợ doanh nghiệp đưa sản phẩm lên các sàn, thành phố có thể hướng tới xây dựng một trung tâm thương mại điện tử xuyên biên giới, đóng vai trò kết nối hàng hóa, dịch vụ của Hà Nội và các địa phương phía Bắc với thị trường quốc tế.

Theo ông Hưng, thương mại điện tử và kinh tế số đang ngày càng đóng góp đáng kể vào nền kinh tế. Cùng với đó, các thị trường du lịch số, nội dung số và thương mại điện tử trên thế giới tiếp tục mở rộng, tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp tiếp cận khách hàng ngoài biên giới.

Trong khi đó, thị trường nội địa dù vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng nhưng được dự báo sẽ từng bước chậm lại khi quy mô ngày càng lớn. Đây là lý do Hà Nội cần sớm mở rộng tầm nhìn sang thị trường toàn cầu, nơi có nhu cầu đa dạng và quy mô tiêu dùng lớn.

Ông Hưng dẫn thực tế, du khách quốc tế đến Hà Nội có thể thưởng thức phở, cà phê, cốm, trải nghiệm văn hóa hoặc tìm hiểu các sản phẩm làng nghề. Tuy nhiên, khi trở về nước, việc tiếp tục mua những sản phẩm từng trải nghiệm tại Hà Nội vẫn còn hạn chế.

Từ đó, ông cho rằng thương mại điện tử cần được nhìn nhận như một công cụ để duy trì kết nối với du khách sau chuyến đi, đồng thời quảng bá và đưa sản phẩm của Thủ đô đến người tiêu dùng ở nhiều quốc gia.

“Đến Hà Nội một lần thì yêu Hà Nội cả đời và tiếp tục mua hàng Hà Nội ở bất kỳ nơi đâu trên thế giới”, ông Đỗ Hữu Hưng nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, thương mại điện tử không nên chỉ dừng ở việc đưa hàng hóa lên các sàn để bán. Mục tiêu rộng hơn là hình thành năng lực xuất khẩu xuyên biên giới, trong đó Hà Nội có thể đóng vai trò trung tâm kết nối doanh nghiệp, sản phẩm và thị trường.

Một diễn biến đáng chú ý được ông Hưng đề cập là dù thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục tăng trưởng, số lượng gian hàng trên các sàn đã giảm khoảng 10%. Trong khi đó, nhóm gian hàng của các doanh nghiệp lớn tuy chiếm số lượng không nhiều nhưng đóng góp gần 40% doanh thu trên các sàn.

Những con số này cho thấy môi trường thương mại điện tử đang bước vào giai đoạn cạnh tranh cao hơn. Doanh nghiệp không chỉ cần có sản phẩm mà còn phải đáp ứng yêu cầu về vận hành, marketing, công nghệ, logistics và khả năng phục vụ khách hàng.

Với doanh nghiệp nhỏ, nếu thiếu nguồn lực để đầu tư, quảng bá và duy trì hoạt động trên môi trường số, nguy cơ bị thu hẹp thị phần là điều có thể xảy ra. Vì vậy, theo ông Hưng, cần chuyển trọng tâm từ câu chuyện đưa các cửa hàng lên sàn sang xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu xuyên biên giới.

Hà Nội được đánh giá có nhiều điều kiện thuận lợi để thực hiện mục tiêu này. Thành phố có nền tảng về thể chế, tài chính, nguồn nhân lực, chuyên gia và công nghệ; đồng thời có lợi thế về logistics, hàng không và khả năng kết nối với các địa phương phía Bắc.

Từ lợi thế đó, Hà Nội có thể phát huy vai trò cửa ngõ, kết nối với các địa phương có thế mạnh về sản xuất, làng nghề và hàng hóa để hình thành hệ sinh thái xuất khẩu thông qua thương mại điện tử.

Không chỉ giới hạn ở hoạt động bán hàng, ông Hưng cho rằng thương mại điện tử còn có thể tạo hiệu quả đối với lĩnh vực du lịch. Hà Nội hiện có số lượng lớn cơ sở lưu trú, nhà hàng, điểm vui chơi, sản phẩm văn hóa và dịch vụ. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn phải tự tìm kiếm khách hàng.

Nếu thành phố xây dựng được một chương trình chung nhằm quảng bá, kết nối các cơ sở kinh doanh với khách hàng quốc tế, thương mại điện tử có thể trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho ngành du lịch, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho doanh nghiệp.

Cùng với thương mại điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI) được nhận định đang mở ra phương thức mới trong hoạt động kinh doanh trực tuyến. AI hiện không chỉ hỗ trợ xử lý văn bản, dữ liệu mà còn có thể tham gia vào hoạt động livestream bán hàng, hỗ trợ nhiều ngôn ngữ và giảm đáng kể chi phí vận hành.

Đây là lĩnh vực Hà Nội có thể nghiên cứu để ứng dụng trong hoạt động quảng bá, bán hàng và chăm sóc khách hàng trên thị trường quốc tế.

Theo ông Hưng, một nguồn lực quan trọng khác là cộng đồng người dùng. Các nền tảng lớn như TikTok, Facebook hay Shopee đã cho thấy khả năng khai thác người dùng để tạo nội dung, chia sẻ, quảng bá, bán hàng và tương tác với khách hàng.

Nếu được tổ chức và định hướng phù hợp, lực lượng người dùng đông đảo có thể trở thành một mạng lưới hỗ trợ quảng bá sản phẩm, dịch vụ và hình ảnh Hà Nội trên môi trường số.

Từ những phân tích trên, ông Đỗ Hữu Hưng đề xuất Hà Nội nghiên cứu một số hướng đi trọng tâm. Trong đó, thành phố có thể xây dựng liên minh với các nền tảng thương mại điện tử toàn cầu, phối hợp hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường và thúc đẩy xuất khẩu.

Hà Nội cũng có thể hướng tới vai trò “cổng thương mại điện tử xuyên biên giới” cho các địa phương lân cận, qua đó kết nối năng lực sản xuất của khu vực với hệ thống logistics, công nghệ và thị trường quốc tế.

Một hướng khác là mở rộng phạm vi của thương mại điện tử. Bên cạnh hàng hóa vật lý, các sản phẩm có thể giao dịch và cung cấp trên môi trường số còn bao gồm phần mềm, AI, nội dung số, tài sản trí tuệ, giáo dục, tư vấn, thiết kế, du lịch và văn hóa.

Theo ông Hưng, đây là những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao và ít chịu tác động của chi phí logistics so với việc vận chuyển hàng hóa truyền thống.

Đáng chú ý, tiêu chí đánh giá hiệu quả chuyển đổi số và phát triển kinh tế số cũng cần được nhìn từ kết quả đầu ra. Trong đó, doanh thu, số lượng khách hàng và hiệu quả kinh tế cần được coi là những chỉ số quan trọng để đánh giá mức độ thành công của các chương trình.

“Hà Nội có đầy đủ những điều kiện để trở thành một trung tâm thương mại điện tử của khu vực. Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam sẵn sàng đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm và tư vấn để Hà Nội xây dựng những chương trình cụ thể, đưa hàng hóa, dịch vụ và thương hiệu của Thủ đô vươn ra thế giới”, ông Đỗ Hữu Hưng nhấn mạnh.

Nguyễn Kiên