Gỡ vướng thủ tục xuất xứ nguyên liệu không hóa đơn, tạo thuận lợi cho xuất khẩu nông sản

Giải quyết kiến nghị từ thực tiễn khó khăn

Trước đó, ngày 24/6/2025, Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) đã gửi Công văn số 63/CV-VPSA gửi Văn phòng Chính phủ, Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan, kiến nghị tháo gỡ vướng mắc trong việc xác nhận bảng kê thu mua nguyên liệu không có hóa đơn phục vụ cho việc cấp C/O.

Bởi, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu đang gặp khó khăn khi chính quyền địa phương tại một số địa phương từ chối xác nhận bảng kê với các lý do như: nghi ngờ tính xác thực, lo ngại giả mạo, hoặc gặp khó khăn do biến động hành chính và thiếu thông tin từ người dân.

Theo VPSA, đặc thù của ngành nông sản là thu mua trực tiếp từ các hộ nông dân nhỏ lẻ – những đối tượng không phát hành hóa đơn – khiến việc yêu cầu xác nhận từ chính quyền trở nên bất cập và gây cản trở quá trình xin cấp C/O. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực xuất khẩu của doanh nghiệp.

Hiệp hội đề xuất Bộ Công Thương sớm có hướng dẫn phù hợp thực tiễn, trong đó có thể bãi bỏ quy định bảng kê đối với một số sản phẩm như hồ tiêu, cà phê, dừa... hoặc cho phép xác minh thực địa, chấp nhận xác nhận của các tổ chức ngành hàng trong trường hợp địa phương không hỗ trợ.

Không còn yêu cầu xác nhận từ địa phương

Mới đây, ngày 21/7/2025, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã ban hành Văn bản số 866/XNK-XXHH gửi Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), hướng dẫn về việc sử dụng bảng kê thu mua nguyên liệu trong hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).

Theo đó, đối với nguyên liệu nông sản thu mua trong nước mà không có hóa đơn giá trị gia tăng, doanh nghiệp có thể sử dụng bảng kê khai theo mẫu quy định, đạt tiêu chí “WO” (Wholly Obtained – xuất xứ thuần túy). Bảng kê này do doanh nghiệp tự lập và không cần xác nhận từ chính quyền địa phương.

Bộ Công Thương cũng dẫn Điều 15 Nghị định 31/2018/NĐ-CP, khẳng định hồ sơ cấp C/O không bắt buộc phải có xác nhận của địa phương. Trong một số trường hợp cần thiết, cơ quan cấp C/O có thể tiến hành kiểm tra thực tế hoặc yêu cầu bổ sung các giấy tờ như hợp đồng, hóa đơn, biên bản xác nhận của hiệp hội ngành hàng, hợp tác xã, tổ hợp tác...

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, động thái kịp thời của Bộ Công Thương đã tháo gỡ đáng kể những nút thắt tồn tại trong thực tiễn sản xuất và kinh doanh nông sản, đặc biệt tại các vùng trọng điểm – nơi thu mua nguyên liệu vẫn dựa nhiều vào mạng lưới truyền thống không hóa đơn.

Việc không bắt buộc xác nhận của địa phương và mở rộng các hình thức xác minh thay thế giúp giảm tải thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý linh hoạt và minh bạch hơn cho doanh nghiệp. Đây được xem là bước đi tích cực, thúc đẩy xuất khẩu bền vững cho các mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam, trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng đòi hỏi cao về nguồn gốc và xuất xứ hàng hóa.

Đỗ Khuyến