Giáo dục nghề nghiệp cần gắn đào tạo với dữ liệu và việc làm

Ngày 9/10, tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) tổ chức phiên thảo luận chuyên đề “Giáo dục nghề nghiệp trong hệ sinh thái nhân lực số”.

Chuyển đổi số phải tạo ra giá trị thực chất

Tại phiên thảo luận, ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GDĐT) cho biết, theo dự báo, đến năm 2030, khoảng 22% số việc làm hiện nay có thể thay đổi.

Theo ông Đạm, thách thức của giáo dục nghề nghiệp trong kỷ nguyên số không chỉ là đưa công nghệ vào nhà trường, mà còn là bảo đảm hệ thống đào tạo đáp ứng được những thay đổi của thị trường lao động.

Ông cho biết chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp trên thế giới đang chuyển từ ứng dụng công nghệ vào hoạt động đào tạo sang tái cấu trúc hệ thống. Quá trình này bao gồm dự báo nhu cầu kỹ năng, tổ chức đào tạo, đánh giá năng lực và kết nối người học với thị trường lao động.

Tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành các văn bản chỉ đạo, đề ra mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Theo ông Đạm, cách tiếp cận chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp tương đối toàn diện, từ phát triển năng lực số cho nhà giáo, cán bộ quản lý đến đổi mới chương trình, nội dung và phương thức đào tạo.

Cùng với đó là phát triển hạ tầng, nền tảng, học liệu số và cơ sở dữ liệu; đổi mới quản lý nhà nước, quản trị nhà trường; tăng cường nguồn lực, hợp tác quốc tế và bảo đảm an toàn, an ninh mạng.

Ông Đạm nhấn mạnh phát triển nhân lực số là nhiệm vụ then chốt. Giáo dục nghề nghiệp cần hướng tới phát triển tư duy số, trí tuệ nhân tạo (AI) và tư duy dữ liệu; tăng cường đào tạo lại, đào tạo thường xuyên. Đồng thời, cần thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, phát triển các nền tảng kết nối đào tạo, việc làm và dự báo nhu cầu nhân lực.

“Như vậy, vấn đề hiện nay không bàn có chuyển đổi số hay không, mà là chuyển đổi số như thế nào để tạo ra giá trị thực chất và đồng đều trong toàn hệ thống”, ông Trần Thanh Đạm đặt vấn đề.

Kết nối dữ liệu để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và việc làm

Theo bà Vũ Thị Tú Anh, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên(Bộ GDĐT), giáo dục nghề nghiệp trong kỷ nguyên số không thể vận hành như một hệ thống đào tạo tách biệt với thị trường lao động. Công nghệ, mô hình sản xuất, chuỗi cung ứng và cách tổ chức việc làm đang thay đổi nhanh chóng.

Bà Tú Anh nhận định, nếu nhà trường cập nhật chậm hơn doanh nghiệp, người học sẽ gặp khó khăn khi chuyển từ môi trường học tập sang làm việc. Ngược lại, nếu doanh nghiệp không tham gia quá trình đào tạo, chương trình sẽ khó phản ánh đầy đủ những năng lực thị trường đang cần.

Vì vậy, theo bà, yêu cầu đặt ra không chỉ là đổi mới từng hoạt động, mà còn phải tổ chức lại mối liên kết giữa đào tạo, kỹ năng, dữ liệu và việc làm.

Từ góc độ chính sách, bà Tú Anh cho biết định hướng phát triển giáo dục trong giai đoạn mới đặt ra yêu cầu xây dựng hệ thống giáo dục nghề nghiệp hiện đại, linh hoạt, mở và liên thông. Hệ thống này cần có khả năng phục vụ học tập suốt đời và được nhìn nhận như một hệ sinh thái.

Trong hệ sinh thái đó, dữ liệu giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Các dữ liệu cần kết nối bao gồm nhu cầu kỹ năng, vị trí việc làm, chuẩn nghề, xu hướng công nghệ, kết quả học tập, quá trình thực hành và khả năng có việc làm của người học.

Theo bà Tú Anh, khi dữ liệu được kết nối, nhà trường có thể cập nhật chương trình nhanh hơn, doanh nghiệp tham gia đào tạo có mục tiêu hơn và người học nhìn rõ lộ trình nghề nghiệp. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý đưa ra chính sách dựa trên bằng chứng, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục nghề nghiệp trong kỷ nguyên số.

PV