Giành lại vỉa hè cho người đi bộ: Để quyết tâm không chỉ là khẩu hiệu

Ban Chỉ đạo 197 TP Hà Nội mới đây đã ban hành Kế hoạch số 01/KH-BCĐ197 về tổng kiểm tra, xử lý, giải quyết vi phạm về trật tự, an toàn giao thông, trật tự đô thị, trật tự công cộng trên địa bàn TP Hà Nội năm 2023. Theo đó, các cơ quan chức năng thành phố sẽ kiểm tra quyết liệt, đồng bộ, toàn diện về những nội dung trên trong phạm vi toàn địa bàn thành phố.

Cụ thể, các đoàn liên ngành sẽ phát hiện, xử lý 100% hành vi vi phạm trên lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông, đô thị, công cộng để tạo tính răn đe. Kiên quyết xóa bỏ các điểm hè phố, lòng đường bị chiếm dụng trái phép để làm nơi kinh doanh buôn bán, trông giữ phương tiện, trả lại nguyên trạng hè phố với khẩu hiệu “giành lại vỉa hè phong quang, sạch đẹp cho người đi bộ”.

Có lẽ, câu chuyện về những đợt ra quân theo chỉ thị, chỉ đạo, văn bản này kia, hay như kế hoạch 01/KH-BCĐ197 trong thời gian hiệu lực sẽ khiến vỉa hè, lòng đường của các TP kỷ cương, nề nếp, xanh sạch đẹp hơn. Tuy nhiên, thực tế minh chứng, sự chiếm dụng lại trở về nguyên trạng khi sự phát triển kinh tế xã hội không ngừng. Vỉa hè, lòng đường “sạch đúng nghĩa” chỉ thấy được ở những địa điểm trọng yếu, có lực lượng chức năng tuần tra thường nhật.

TS Phan Lê Bình, Đại học Việt Nhật, chuyên gia của Cơ Quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) cho biết, vấn nạn chiếm dụng vỉa hè lòng đường diễn ra phổ biến ở khắp các nẻo đường, do nhu cầu tăng mạnh của tiêu dùng, kinh doanh, buôn bán, hoặc do không gian tĩnh giao thông ngày càng bí bách, chật chội. Nhưng rõ ràng, vấn đề đặt ra là khi ra quân, kiểm soát thanh kiểm tra triệt để, lòng đường hè phố lại ngăn nắp quy củ, cho thấy nạn chiếm dụng đó không phải không có hướng xử lý hiệu quả? Vậy, chỉ có một nguyên nhân là do công tác quản lý buông lòng, tạo cơ hội cho tham nhũng vặt, như xã hội đã không ít lần lên án.

Thử xem khu phố cổ Hà Nội, tới các tuyến đường các quận nội thành, thậm chỉ cả đường vành đai, ngoại thành, hầu hết các khoảng không gian hè phố, lòng đường đều bị chiếm dụng triệt để. Cơ quan chiếm dụng cơ quan. Người dân chiếm dụng người dân. Lực lượng chức năng đến thì dẹp vào. Lực lượng chức năng đi thì tỏa ra, mức độ vi phạm theo cấp số nhân tùy ý. Đây cũng là nguồn cơn khiều nhiều đại biểu Quốc hội đã bức xúc tại nghị trường trong các phiên họp. Hay nhiều đề án, giải pháp được nghiên cứu chuyên sâu. Nhưng thành quả luôn đi ngược mong muốn.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Vinh Phúc, người mệnh danh ‘nhà Hà Nội học” trước đây đã từng đánh giá: muốn lòng đường, vỉa hè phong quang, sạch đẹp thì cơ quan chức năng quản lý địa bàn đóng vai trò tiên quyết nhất. Bản chất tình trạng “bảo kê”, tham nhũng vặt còn tồn tại trong không chỉ chính quyền cơ sở, sao khiến vấn nạn còn tiếp diễn? “Ngoài sự chiếm dụng tự phát, phần lớn là sự chiếm dụng có chủ đích. Lợi ích chia nhiều bên khi nhu cầu tăng mạnh. Nhà nước đã quy trách nhiệm cho người đứng đầu. Song bài ca muôn thuở vẫn chỉ là khẩu hiệu đúng nghĩa”, nhà nghiên cứu Hà Nội Nguyễn Vinh Phúc từng nhận xét.

Một thành phố đông dân, ngăn nắp và thịnh vượng, liệu thông qua một cuộc tổng kiểm tra như Kế hoạch số 01/KH-BCĐ197 có nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông, đô thị, hay nâng cao nhận thức, ý thức của người dân và trách nhiệm của chính quyền cơ sở, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, đô thị, công cộng trên địa bàn thành phố...?

Những khẩu hiệu như ‘‘kiên quyết không để đánh trống bỏ dùi”, “kiên quyết xóa bỏ”, “quyết tâm lập lại kỷ cương lòng đường hè phố”... lâu nay, phải chăng cần hơn là “một bàn tay thép” thực chất.

Tuấn Việt