Đưa logistics thành bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế quốc gia

Chiều ngày 21/9, tại Hải Phòng, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp cùng UBND TP. Hải Phòng tổ chức Diễn đàn Logistics Vùng lần thứ VII với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics vùng Đồng bằng sông Hồng”.

Logistics - "Trụ cột" nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia

Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định logistics không còn là một ngành dịch vụ hỗ trợ đơn thuần mà đã trở thành bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế quốc gia, quyết định trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của hàng hóa và toàn bộ nền kinh tế.

Theo ông Dũng, dịch vụ logistics Việt Nam hiện duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 14-16%/năm, đóng góp trực tiếp khoảng 4,5-5% GDP. Tuy nhiên, chi phí logistics vẫn ở mức cao, kết nối giữa các phương thức vận tải còn hạn chế, thời gian thông quan còn dài, chất lượng dịch vụ, nguồn nhân lực và mức độ ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số vẫn còn những hạn chế.

Để giải quyết các thách thức này, ông Dũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương bám sát Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời triển khai cụ thể Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia. Mục tiêu cốt lõi là giảm chi phí thực chất, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam.

Chuyển đổi tư duy: Tổ chức logistics theo vùng và hành lang kinh tế

Cũng tại sự kiện, Phó Thủ tướng chỉ đạo chuyển mạnh tư duy hành động: thay vì phát triển logistics theo địa giới hành chính, cần tổ chức theo vùng kinh tế, hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng.

"Lĩnh vực logistics không có ranh giới hành chính. Do vậy, từng địa phương không thể tự xây dựng một hệ thống logistics khép kín mà phải đồng bộ, kết nối và chia sẻ hiệu quả", Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu.

Trong không gian phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, các đại biểu tại diễn đàn cũng thống nhất tập trung khai thác các trục hành lang kết nối trọng điểm: Hành lang Bắc – Nam; hành lang Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh; trục vành đai kinh tế ven biển.

Riêng đối với Hải Phòng – đầu mối giao thương hàng hải lớn nhất miền Bắc, Phó Thủ tướng gợi mở địa phương cần nghiên cứu mô hình phát triển tích hợp sâu giữa cảng biển – logistics – công nghiệp – thương mại và đô thị. Trọng tâm là khai thác hiệu quả khu vực Lạch Huyện, Nam Đồ Sơn gắn với Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải và Khu thương mại tự do.

Bài toán kết nối đa phương thức và tiêu chuẩn "logistics xanh"

Phân tích tại diễn đàn, ông Stéphane Graber – Tổng Giám đốc Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận vận tải Thế giới (FIATA) nhận định, miền Bắc Việt Nam đang trở thành trung tâm sản xuất công nghệ cao quan trọng của châu Á. Tuy nhiên, để chuyển từ một "cửa ngõ hàng hải" thành một "trung tâm logistics khu vực", hạ tầng cảng nước sâu mới chỉ là điều kiện cần.

Theo FIATA, yếu tố quyết định chất lượng toàn chuỗi nằm ở tốc độ và hiệu quả tại các điểm chuyển giao đa phương thức (thời gian chuyển container từ đường sắt lên tàu biển, từ đường thủy vào cảng) cũng như sức chống chịu của hệ thống trước biến động hay ùn tắc.

Trong khi đó, ông Hồ Sỹ Hùng – Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, chuyển đổi xanh và đáp ứng tiêu chuẩn ESG không còn là lựa chọn tự nguyện mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tham gia vào thị trường quốc tế.

VCCI đề xuất 4 giải pháp trọng tâm: Cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí trong toàn chuỗi logistics. Thúc đẩy logistics xanh, giảm phát thải carbon và minh bạch chuỗi cung ứng. Tăng cường kết nối logistics với các ngành hàng để hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp. Nâng cao năng lực cho doanh nghiệp để tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA).

Đại diện cho địa phương hạt nhân của vùng, Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Ngọc Châu chia sẻ, dịch vụ logistics của thành phố giai đoạn 2021–2025 đạt tốc độ tăng trưởng bình quân trên 10%/năm, đóng góp khoảng 11,5% vào GRDP địa phương.

Trong giai đoạn tới, Hải Phòng tập trung hoàn thiện hạ tầng chiến lược: Đẩy nhanh tiến độ cảng nước sâu Lạch Huyện, cảng Nam Đồ Sơn; mở rộng Cảng hàng không quốc tế Cát Bi; đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng cùng hệ thống cao tốc, vành đai liên vùng; phát triển cơ sở dữ liệu dùng chung, cảng thông minh, số hóa thủ tục hải quan và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cùng chung quan điểm, ông Trần Tiến Dũng – Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hải Phòng (HPLA), Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) kiến nghị các địa phương trong vùng cần bắt tay xây dựng chuỗi logistics khép kín, triệt tiêu tình trạng đầu tư trùng lặp, dàn trải gây lãng phí nguồn lực.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình từ một thị trường logistics đang phát triển thành trung tâm chuỗi cung ứng hàng đầu khu vực. Với việc hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh kết nối hạ tầng đa phương thức và số hóa thủ tục, vùng Đồng bằng sông Hồng, với động lực Hải Phòng sẽ là đầu tàu dẫn dắt chiến lược nâng tầm logistics thành hạ tầng kinh tế quốc gia hiện đại, xanh và bền vững.

Minh Anh