Dự thảo Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi): Đề xuất cho phép phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể, lưu trữ trứng và tinh trùng

Tại phiên họp sáng 27/10, Chính phủ đã trình Quốc hội dự thảo Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi) với nhiều điểm mới. Đáng chú ý là quy định cho phép phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể và lưu trữ trứng, tinh trùng theo quy định của pháp luật.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình, sau hơn 5 năm thực hiện, nhiều quy định của Luật Thi hành án hình sự năm 2019 không còn phù hợp. Việc sửa đổi nhằm hoàn thiện khung pháp lý, bảo đảm quyền con người, ứng dụng công nghệ sinh trắc học và khắc phục bất cập trong tổ chức thi hành án.

Điểm mới nhận được nhiều sự quan tâm là việc mở rộng quyền của phạm nhân.

Dự thảo bổ sung quy định cho phép người đang chấp hành án phạt tù được hiến mô, bộ phận cơ thể người theo quy định của Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác; đồng thời được quyền lưu trữ trứng, tinh trùng.

Những trường hợp này sẽ được hưởng các chế độ, chính sách như người hiến mô, hiến tạng thông thường.

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban tán thành quy định của dự thảo luật về quyền của phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể; được lưu trữ trứng, tinh trùng nhưng đề nghị chỉ nên cho phép phạm nhân hiến mô, bộ phận cơ thể trong trường hợp nhằm cứu chữa thân nhân của họ. Đồng thời kèm theo điều kiện chặt chẽ như: Phạm nhân tự nguyện, hoàn toàn không vì mục đích lợi nhuận, tự chịu chi phí, đủ điều kiện về sức khỏe và thời gian chấp hành án phạt tù còn lại phải ngắn (không quá 3 năm)...

Có ý kiến đề nghị trước mắt chỉ nên quy định cho phép phạm nhân được lưu trữ trứng, tinh trùng mà chưa nên bổ sung quy định về việc hiến mô, bộ phận cơ thể. 

Về hệ thống tổ chức thi hành án hình sự, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong quản lý và thi hành án hình sự, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị rà soát, chỉnh lý theo hướng không giao Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức bộ máy của cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự, để tránh trùng lặp với các luật có liên quan.

Ủy ban cũng đề nghị chỉnh lý quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an, Bộ Quốc phòng cho phù hợp với phạm vi thẩm quyền của từng cơ quan.

Về thi hành án phạt tù, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị chỉnh lý quy định về trưng cầu giám định pháp y tâm thần, giám định pháp y đối với phạm nhân theo hướng giao thẩm quyền cho trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu ra quyết định trưng cầu giám định pháp y tâm thần, giám định pháp y hoặc giám định y khoa.

Về xếp loại chấp hành án phạt tù, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành quy định về xếp loại chấp hành án phạt tù theo tháng, quý (bỏ quy định xếp loại theo tuần, 6 tháng, 1 năm) nhưng đề nghị giữ tiêu chí về kết quả khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội của phạm nhân gây ra, vì kết quả khắc phục hậu quả là căn cứ quan trọng để đánh giá ý thức chấp hành bản án của phạm nhân, bảo đảm quyền lợi cho bị hại trong vụ án hình sự. 

Thu Thủy