Đề xuất cấm tuyệt đối thuốc lá điện tử và trưng bày tại điểm bán

Tại hội thảo góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá diễn ra ngày 6/7, GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, nhấn mạnh việc sửa đổi luật lần này không chỉ là hoàn thiện quy định chuyên ngành mà còn nhằm xây dựng hành lang pháp lý đủ mạnh để bảo vệ các thế hệ tương lai trước nguy cơ từ nicotine.

Theo Thứ trưởng, thuốc lá hiện là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh tim mạch, ung thư và hô hấp mạn tính. Tại Việt Nam, mỗi năm có hơn 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, bao gồm cả những người hút thuốc thụ động. Đây là tổn thất nặng nề không chỉ về sức khỏe mà còn tạo gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và sự phát triển bền vững của quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng cho biết, trên cơ sở đó, Nghị quyết số 160/NQ-CP ngày 22/6/2026 của Chính phủ đã thống nhất thông qua hai chính sách lớn của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Đó là cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác; đồng thời cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

Việc cấm toàn diện được xem là biện pháp quản lý chủ động để ngăn chặn sớm nguy cơ giới trẻ bị lôi kéo và lệ thuộc vào nicotine, đồng thời tránh phát sinh "khoảng trống pháp lý" dẫn đến thị trường lậu phát triển.

Chia sẻ tại hội thảo, bà Nguyễn Việt Hà, Viện Chiến lược và Chính sách y tế, Bộ Y tế, cho hay Việt Nam thuộc nhóm 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới hút thuốc cao nhất thế giới, đứng thứ 3 ASEAN. Mỗi năm có 84.500 ca tử vong do hút thuốc lá và 18.800 ca tử vong do hút thuốc lá thụ động.

Bà Hà cho hay hiện nay ngoài thuốc lá điếu truyền thống, thuốc lá điện tử, một vấn đề đáng lo ngại là xuất hiện các loại thuốc lá mới như túi ngậm nicotine.

Theo đó, túi ngậm nicotine là sản phẩm chứa chất dạng bột bao gồm nicotine tự nhiên hoặc tổng hợp, các chất tạo hương và một số thành phần khác. Sản phẩm ngoài gây nghiện nicotine, gây tổn thương niêm mạc miệng và có tác động bất lợi lên tim mạch, tăng nhịp tim cấp tính.

Đồng thời tăng khả năng phụ thuộc phụ gia, acid hữu cơ, chất làm mát có thể tăng hấp thu nicotine, làm tăng nguy cơ lệ thuộc, đặc biệt ở người trẻ chưa từng hút.

Do đó, Dự thảo Luật lần này đã bổ sung và làm rõ khái niệm về các loại thuốc lá mới, bao gồm cả túi ngậm nicotine, sản phẩm dạng hít, shisha... nhằm đảm bảo tính thống nhất trong thực thi pháp luật. Bên cạnh đó, quy định mới yêu cầu các điểm bán lẻ phải có giấy phép và treo biển cam kết không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cho biết, để luật thực sự đi vào đời sống, bên cạnh các chế tài quản lý, cần đẩy mạnh truyền thông về tác hại của thuốc lá và phát huy vai trò của gia đình, nhà trường. Mục tiêu cuối cùng là chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang chủ động phòng bệnh, kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ để nâng cao sức khỏe nhân dân.

Dự án Luật sửa đổi dự kiến gồm 2 Điều, tập trung vào việc cụ thể hóa các quy định cấm và xác định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong việc thực thi để đảm bảo tính khả thi và nghiêm minh.

Minh Anh