Cục Thuế rà soát hơn 400 doanh nghiệp doanh thu nghìn tỷ báo lỗ, lãi mỏng

Mới đây, Cục Thuế đã ban hành Công văn số 1927/CT-KTr yêu cầu các đơn vị trực thuộc tăng cường quản lý, đẩy mạnh kiểm tra chuyên đề năm 2026 đối với nhóm doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng, nhằm phát hiện kịp thời hành vi gian lận, trốn thuế và đảm bảo thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước.

Để tiếp tục tăng cường quản lý thuế trong năm 2026, Cục Thuế đề nghị Thuế các tỉnh, thành phố, Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn và Chi cục Thuế Thương mại điện tử đẩy mạnh công tác tuyên truyền, yêu cầu người nộp thuế kê khai trung thực, chính xác, đầy đủ nghĩa vụ thuế theo quy định. Đồng thời, cảnh báo hậu quả pháp lý và các chế tài xử lý đối với trường hợp doanh nghiệp liên tục kê khai lỗ nhiều năm, không nộp thuế nhưng vẫn đầu tư mở rộng, tăng vốn.

Cơ quan thuế nhấn mạnh, đây là yếu tố rủi ro trọng yếu để đưa vào kế hoạch kiểm tra trọng điểm, qua đó xác định và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật thuế, gian lận, trốn thuế; góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong quản lý thuế và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người nộp thuế.

Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp (Đoàn luật sư TP.Hà Nội) cho hay, khi kế hoạch đã được ban hành cơ quan thuế ở các địa phương sẽ phối hợp với cục thuế để tổ chức thực hiện, rà soát báo cáo tài chính, các tài liệu có liên quan đến hồ sơ sổ sách kế toán của doanh nghiệp để xác định việc tuân thủ pháp luật về quản lý thuế, xác định doanh nghiệp có sai phạm hay không để xử lý theo quy định của pháp luật.

Ôgn Cường cho hay hiện nay, không ít các doanh nghiệp, tập đoàn lớn ở Việt Nam thông báo thua lỗ thời gian qua bởi nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan. Trong đó có những trường hợp là doanh nghiệp, công ty xuyên quốc gia. Họ chuyển giá, chuyển lợi nhuận ra nước ngoài dẫn đến doanh nghiệp ở Việt Nam thua lỗ. Bản chất của việc chuyển giá, giảm thuế là trốn thuế tuy nhiên rất khó xử lý hành vi này đối với các công ty đa quốc gia.

Bên cạnh đó, việc mua bán giữa công ty mẹ và công ty con liên quan đến nguyên liệu, vật liệu, thậm chí hàng hóa do họ tự quyết định về giá cả mà không thể có sự can thiệp trực tiếp từ phía chính quyền theo nguyên tắc tự do cạnh tranh dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp mua nguyên liệu, vật liệu của công ty trong hệ thống của mình với giá cao ở nước ngoài dẫn đến tình trạng thua lỗ ở Việt Nam nhưng lợi nhuận lại xảy ra ở nước ngoài. Đây là hiện tượng từng xảy ra và cần phải có giải pháp đối với vấn đề này để tránh thất thu thuế ở Việt Nam.

Ngoài ra đối với các doanh nghiệp giấu doanh thu, vi phạm trong việc kê khai tài chính, mua hóa đơn, không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ doanh thu lợi nhuận có thể sẽ bị xử lý theo quy định của Luật quản lý thuế và các văn bản pháp luật có liên quan.

"Đối với các doanh nghiệp làm ăn có uy tín, lợi nhuận lớn, doanh thu hằng năm hằng ngàn tỷ đồng mà không có lợi nhuận hoặc lợi nhuận mỏng thì việc kiểm tra, rà soát là cần thiết", ông Cường nêu quan điểm.

Theo vị luật sư trường hợp phát hiện doanh nghiệp có vi phạm về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng hoặc hành vi trốn thuế đến mức bị truy cứu trách nhiệm hành sự thì cơ quan chức năng sẽ xem xét xử lý hình sự theo quy định tại Điều 200 Bộ luật hình sự 2015 về tội Trốn thuế, với khung hình phạt thấp nhất là 3 tháng, cao nhất là 7 năm tù.

Từ góc nhìn chuyên gia, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam, nhận định việc báo lỗ nhưng vẫn mở rộng là chỉ dấu rủi ro hàng đầu.

Bà nhấn mạnh các doanh nghiệp cần cân nhắc đến hình ảnh và thương hiệu, bởi việc chấp hành nghĩa vụ thuế là trách nhiệm với quốc gia và cộng đồng. Cơ quan thuế sẽ dựa trên nhiều tiêu chí đối soát dữ liệu để đưa các tập đoàn có dấu hiệu vi phạm vào kế hoạch kiểm tra định kỳ.

Tại cuộc họp báo chiều 9/4, Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long cho biết, qua rà soát, thống kê số liệu khai thuế trên cả nước, cơ quan thuế cơ bản đã xác định được một bộ phận không nhỏ các doanh nghiệp có doanh thu lớn kê khai lỗ: hơn 400 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng/năm trở lên kê khai lỗ.

Theo ông Long, việc doanh nghiệp kê khai kết quả hoạt động thua lỗ hoặc lãi ở mức rất thấp có thể do nhiều nguyên nhân khách quan hay chủ quan. Tuy nhiên qua thực tế quản lý, cơ quan thuế phát hiện nhiều trường hợp doanh nghiệp có kết quả sản xuất kinh doanh thua lỗ nhiều năm vẫn tiếp tục mở rộng quy mô, tăng vốn đầu tư,... điều này đặt ra nhiều nghi về tính trung thực của doanh nghiệp trong việc thực hiện đúng các quy định của pháp luật về thuế, pháp luật về kế toán,...

Để khắc phục tình trạng doanh nghiệp kê khai lỗ nhiều năm, thời gian qua ngành thuế đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp theo hướng quản lý rủi ro, tăng cường minh bạch như đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong việc thực hiện kê khai trung thực, chính xác và đầy đủ nghĩa vụ thuế theo đúng quy định pháp luật; cảnh báo hậu quả pháp lý và các chế tài xử lý đối với các trường hợp người nộp thuế kê khai không chính xác, không trung thực; rà soát việc khai thuế, nộp thuế của các doanh nghiệp và tăng cường công tác kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế; thực hiện chuyên đề tăng cường hiệu quả quản lý thuế, kiểm tra chống thất thu thuế đối với doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng...

Ngoài ra, Cục Thuế đã rà soát và tổng hợp danh sách một số doanh nghiệp có doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ từ 1.000 tỷ đồng trở lên có phát sinh lỗ liên tiếp 02 năm để phân tích, xác định các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế và đưa vào kế hoạch kiểm tra theo Chuyên đề của năm 2026; kiểm tra theo chuyên đề đối với doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm; lãi mỏng tại Cục Thuế...

Minh Anh