Chuyển đổi số làng nghề Hà Nội: "Đòn bẩy" đưa sản phẩm truyền thống vươn tầm quốc tế

Chuyển đổi số - yêu cầu tất yếu để làng nghề vươn tầm quốc tế

Trong bối cảnh hội nhập, chuyển đổi số đã trở thành yêu cầu tất yếu để các làng nghề tiếp cận thị trường. Nhiều làng nghề truyền thống của Hà Nội đã chủ động "lên sàn" và gặt hái được những kết quả ấn tượng.

Tại làng gốm Bát Tràng, việc xây dựng website, fanpage và sử dụng mã QR truy xuất nguồn gốc đã giúp các cơ sở sản xuất tăng doanh thu từ 30-40%. Tương tự, tại làng lụa Vạn Phúc, các hộ làm nghề đã đầu tư bài bản hệ thống bán hàng trực tuyến, thiết bị livestream và nhân viên trực online để kết nối trực tiếp với khách hàng.

Không chỉ các làng nghề lớn, nhiều địa phương như xã Dân Hòa, Thư Lâm cũng tích cực tập huấn kỹ năng kinh doanh trên nền tảng số. Nhờ sự hỗ trợ của chính quyền và Đoàn thanh niên, những sản phẩm như lồng chim Canh Hoạch, mây tre đan, gỗ mỹ nghệ đã xuất hiện phổ biến trên các sàn Shopee, Postmart, Voso, giúp mở rộng thị trường và tăng lượng đơn hàng chốt mỗi ngày.

Đột phá công nghệ trong thiết kế và sản xuất

Theo ông Nguyễn Thế Hiệp - Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội, thương mại điện tử và công nghệ số đang trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển làng nghề Thủ đô. Ứng dụng nền tảng số giúp quảng bá hiệu quả hơn, đồng thời thể hiện sự chủ động của doanh nghiệp, hợp tác xã và nghệ nhân trong việc bắt kịp xu thế, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở khâu phân phối mà còn tác động sâu sắc đến quy trình sáng tạo. Tại làng lụa Vạn Phúc, nghệ nhân Trần Thị Ngọc Lan cho biết, việc đục mẫu hoa văn bằng phần mềm máy tính thay thế cho phương pháp thủ công đã rút ngắn thời gian từ vài tháng xuống còn rất ngắn, đồng thời giúp hoa văn sắc nét và đa dạng hơn.

Quan trọng hơn, công nghệ giúp bảo tồn bản sắc truyền thống thông qua việc số hóa và lưu trữ các họa tiết cổ dưới dạng dữ liệu số. Điều này giúp các nghệ nhân dễ dàng chỉnh sửa, sáng tạo mẫu mã mới theo yêu cầu của từng thị trường mà không làm mất đi hồn cốt của sản phẩm.

Nỗ lực đổi mới đã mang lại quả ngọt khi Hà Nội hiện có 4 làng nghề được Hội đồng Thủ công Thế giới công nhận là thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, bao gồm: Gốm sứ Bát Tràng, Lụa Vạn Phúc, Khảm trai - sơn mài Chuyên Mỹ và Điêu khắc Sơn Đồng.

Chuyên gia đề xuất giải pháp để làng nghề phát triển bền vững

Để các làng nghề phát triển bền vững, các chuyên gia và nghệ nhân đã đưa ra nhiều khuyến nghị quan trọng.

Ông Lê Bá Ngọc - Phó Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam nhấn mạnh, để các làng nghề Hà Nội tiếp tục khẳng định vị thế, tôi cho rằng các sở, ngành cùng UBND các xã cần duy trì thường xuyên, hiệu quả các hoạt động phát triển làng nghề trên cơ sở hài hòa các trụ cột: Kinh tế, xã hội và môi trường; gắn bảo tồn với phát triển và hội nhập. 

Đặc biệt, Hà Nội cần đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, từ thiết kế sản phẩm, xây dựng thương hiệu đến tăng cường kết nối thị trường. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng tạo động lực để các làng nghề phát triển ổn định và bền vững trong thời gian tới.

Trong khi đó, nghệ nhân Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và làng nghề Hà Nội cho rằng, để các làng nghề phát triển bền vững, vai trò của chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp xã, cần được phát huy mạnh mẽ hơn với cách tiếp cận gần dân, sát thực tiễn và đồng hành cùng người làm nghề.

Chính quyền cần đóng vai trò như một “bà đỡ”, tạo lực đẩy để hỗ trợ, tạo điều kiện cho các hộ sản xuất và doanh nghiệp làng nghề phát triển thuận lợi hơn. Sự hỗ trợ đó cần được cụ thể hóa bằng những giải pháp thiết thực như tháo gỡ khó khăn về mặt bằng sản xuất, tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn, triển khai các chương trình đổi mới sáng tạo, đào tạo nghề và tăng cường xúc tiến thương mại cho sản phẩm làng nghề.

Thời gian tới, Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội kiến nghị Thành phố xây dựng các trung tâm thiết kế, đổi mới sáng tạo tại những vùng làng nghề trọng điểm. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và thúc đẩy sự phát triển lâu dài của các ngành nghề truyền thống. Đồng thời, chính quyền cần tăng cường đối thoại, lắng nghe ý kiến của người dân và cộng đồng làng nghề. Chúng tôi mong muốn có thêm các diễn đàn, hội nghị để chính quyền và người làm nghề trao đổi trực tiếp, qua đó cùng tìm ra những giải pháp phù hợp nhằm phát triển làng nghề một cách bền vững.

Minh Anh