Buôn lậu vẫn diễn biến phức tạp, đường biển chiếm tỉ lệ lớn

Trong 6 tháng đầu năm 2025, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt trên các tuyến biên giới trọng điểm như Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai, Hải Phòng, Quảng Trị, Tây Ninh, Long An và TP. Hồ Chí Minh. Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, toàn ngành đã phát hiện và xử lý gần 8.600 vụ vi phạm, với tổng số tiền xử phạt lên đến hơn 160 tỷ đồng, bao gồm tiền phạt vi phạm hành chính và tiền thuế truy thu.

Điểm đáng chú ý trong giai đoạn này là tình trạng buôn lậu qua tuyến biển chiếm đến 53,2% số vụ vi phạm, tương đương hơn một nửa tổng số vụ được phát hiện. Lợi dụng địa hình rộng lớn, khó kiểm soát của các tuyến biển và sự thông đồng giữa các chủ tàu, doanh nghiệp và đối tượng buôn lậu, các hành vi vi phạm ngày càng khó phát hiện và xử lý triệt để.

Bên cạnh đó, hoạt động buôn lậu còn lợi dụng các loại hình tạm nhập tái xuất, hàng hóa quá cảnh, thậm chí qua sàn thương mại điện tử, dịch vụ chuyển phát nhanh để che giấu hành vi vận chuyển, mua bán hàng cấm, hàng nhập lậu như thuốc lá ngoại, rượu mạnh, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thiết bị điện tử, hàng may mặc, hàng tiêu dùng cao cấp...

Lực lượng Hải quan tại các địa bàn như Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Tây Ninh đã ghi nhận hàng loạt vụ việc nổi cộm. Điển hình, Hải quan TP. Hồ Chí Minh đã phát hiện nhiều container chứa hàng điện tử, thiết bị y tế cũ không khai báo hải quan hoặc khai sai mã hàng nhằm trốn thuế và né kiểm tra.

Siết chặt kiểm soát, tăng cường phối hợp liên ngành

Trước thực trạng buôn lậu ngày càng phức tạp và tinh vi, Tổng cục Hải quan đã yêu cầu các đơn vị trực thuộc tập trung kiểm tra, giám sát chặt chẽ các địa bàn, tuyến trọng điểm – đặc biệt là khu vực cảng biển, cảng hàng không và cửa khẩu quốc tế. Đồng thời, lực lượng Hải quan tăng cường ứng dụng thiết bị soi chiếu hiện đại, công nghệ nhận diện hình ảnh, phân tích dữ liệu rủi ro, kết hợp với nghiệp vụ truyền thống để phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm.

Các tổ chuyên trách về chống buôn lậu, gian lận thương mại tại từng địa bàn cũng được tái cơ cấu, tăng cường nhân sự và phối hợp với các lực lượng như Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát Biển, Quản lý thị trường để tạo thành mạng lưới giám sát đa tầng. Mặt khác, cơ quan chức năng cũng đẩy mạnh công tác truy tố, xét xử các vụ việc lớn, đặc biệt những vụ có tổ chức hoặc có yếu tố nước ngoài tiếp tay, nhằm răn đe và tạo hiệu ứng xã hội mạnh mẽ.

Một thách thức lớn khác là sự biến hóa không ngừng của các thủ đoạn buôn lậu, từ việc ngụy trang hàng hóa trong các lô hàng hợp pháp, sử dụng giấy tờ giả, đến việc mua chuộc nhân viên vận chuyển, giao nhận, cảng vụ. Các đối tượng còn khai thác kẽ hở pháp lý, chuyển đổi nhanh địa điểm tập kết, và dùng công nghệ cao để “đi trước” lực lượng chức năng một bước.

Tổng cục Hải quan nhấn mạnh rằng trong thời gian tới, bên cạnh việc siết kỷ luật nội bộ, nâng cao trách nhiệm cá nhân, ngành sẽ tăng cường chia sẻ thông tin giữa các đơn vị, đặc biệt tại các địa bàn “nóng” như Hải Phòng, TP. Hồ Chí Minh, Long An. Đồng thời, cũng đẩy mạnh hợp tác quốc tế với hải quan các nước trong khu vực để kịp thời phát hiện các đường dây buôn lậu xuyên biên giới.

Tổng thể, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại vẫn là một thách thức lớn, không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh, sức khỏe cộng đồng và an ninh quốc gia. Việc siết chặt quản lý và không ngừng nâng cao năng lực phòng chống là nhiệm vụ cấp thiết đối với toàn ngành Hải quan và các lực lượng chức năng trong thời gian tới.

Minh Hoàng