Bộ Tài chính bỏ đề xuất yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế

Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế. Tiếp thu ý kiến từ Ngân hàng Nhà nước về tính bảo mật dữ liệu và khả năng vận hành thực tế, Bộ Tài chính loại bỏ quy định yêu cầu các ngân hàng, ví điện tử cung cấp thông tin tài khoản người dùng cho cơ quan thuế trong dự thảo mới nhất.

Trong dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế 2025 trước đó, Bộ Tài chính từng đưa ra yêu cầu các ngân hàng thương mại, ví điện tử, tổ chức trung gian thanh toán và thẻ quốc tế phải cung cấp thông tin tài khoản thanh toán của người dùng cho cơ quan thuế. Các đơn vị này cũng được yêu cầu phải phối hợp khi phát hiện các giao dịch bất thường liên quan đến nghĩa vụ thuế của khách hàng.

Tuy nhiên, tại bản dự thảo mới nhất gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Tài chính đã quyết định lược bỏ nội dung gây tranh cãi này. Động thái này diễn ra sau khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có những góp ý quyết liệt về tính pháp lý và xung đột lợi ích.

Theo NHNN, yêu cầu cung cấp thông tin tự động có thể xung đột trực tiếp với các quy định về bảo mật dữ liệu hiện hành như Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Dữ liệu và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Cụ thể, các nhà băng chỉ được phép cung cấp thông tin khách hàng khi có sự đồng ý của chủ tài khoản hoặc theo yêu cầu bằng văn bản từ cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong các trường hợp cụ thể theo quy định của luật.

Bên cạnh lý do pháp lý, NHNN cũng nhấn mạnh việc yêu cầu các ngân hàng tự động nhận diện các nhà cung cấp nước ngoài "chưa đăng ký, kê khai, nộp thuế" là không khả thi về mặt kỹ thuật và vận hành.

Hiện nay, hệ thống thanh toán đang phải xử lý hàng triệu giao dịch mỗi ngày. Việc sàng lọc và thống kê chi tiết thông tin về hàng hóa, dịch vụ mà khách hàng mua để gửi cho Cục Thuế là quá tải và không nằm trong chức năng chuyên môn của các tổ chức tín dụng theo quy định pháp luật về thanh toán hiện hành.

Hơn nữa, Luật Quản lý thuế 2025 cũng chưa có quy định cụ thể về trách nhiệm của các đơn vị trung gian thanh toán trong việc cung cấp dữ liệu định kỳ cho cơ quan thuế, dẫn đến việc thiếu cơ sở pháp lý để triển khai quy định này.

Mặc dù bỏ đề xuất cung cấp thông tin tự động, nhưng cơ chế phối hợp giữa ngành thuế và ngân hàng vẫn được duy trì theo các quy định hiện hành để phục vụ công tác chống thất thu ngân sách.

Theo Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị định 126/2020, các ngân hàng vẫn có trách nhiệm cung cấp thông tin giao dịch, số dư tài khoản của người nộp thuế khi có yêu cầu cụ thể từ người đứng đầu cơ quan thuế để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra hoặc cưỡng chế nợ thuế. Trong các trường hợp này, cơ quan thuế có trách nhiệm bảo mật và chịu trách nhiệm về việc khai thác, lưu trữ dữ liệu tài khoản khách hàng.

Cũng trong dự thảo Nghị định này, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định nghiêm ngặt đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã nợ thuế kéo dài. Theo đó, cơ quan thuế có thể yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với các đối tượng thuộc hai trường hợp: Không hoạt động tại địa chỉ đăng ký quá 3 năm mà không làm thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt mã số thuế. Bị cưỡng chế thuế trên 3 năm nhưng cơ quan chức năng vẫn không thể thu hồi được nợ.

Quy định này nhằm xử lý dứt điểm tình trạng hàng trăm nghìn doanh nghiệp, hộ kinh doanh "mất tích" hoặc ngừng hoạt động thực tế nhưng vẫn tồn tại trên giấy tờ, gây khó khăn cho công tác quản lý nợ đọng ngân sách nhiều năm qua.

Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế 2025 dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Minh Phương