Bộ NN&MT nêu 5 giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng

Theo Thứ trưởng Bộ NN&MT Đặng Ngọc Điệp, sầu riêng là một trong những sản phẩm tương đối có giá trị cao ở Việt Nam, với diện tích khoảng 200.000ha và sản lượng khoảng 2,08 triệu tấn.

Năm 2021, sản phẩm sầu riêng của chúng ta xuất khẩu khoảng 177 triệu USD. Đến năm 2025, Việt Nam đã xuất khẩu đạt 3,85 tỷ USD, có sự tăng đột biến trong 5 năm vừa qua. Đây là một sản phẩm chủ chốt của ngành trồng trọt và đóng góp khoảng 40% sản lượng xuất khẩu của ngành trồng trọt.

Riêng trong 8 tháng đầu năm nay, ước đạt khoảng 1,95 tỷ USD. Thị trường Trung Quốc đóng góp khoảng 1,85 tỷ USD, chiếm khoảng 95% thị phần của chúng ta. Những con số cho thấy sầu riêng là sản phẩm rất có giá trị. Chính vì vậy, Bộ NN&MT đặc biệt quan tâm, triển khai các giải pháp để tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển trong thời gian vừa qua.

Từ ngày 1/7, Bộ NN&MT triển khai truy xuất nguồn gốc trên hệ thống chuyển đổi số của bộ. Qua đó, khách hàng trong nước và quốc tế có thể truy cập thông tin về quá trình trồng trọt, chăm sóc, sử dụng phân bón và các khâu sản xuất của nông sản, trong đó có sầu riêng.

Theo Thứ trưởng Điệp, việc công khai, số hóa thông tin truy xuất nguồn gốc đã góp phần tạo dựng niềm tin đối với khách hàng quốc tế. Các tham tán thương mại của Mỹ, Trung Quốc cũng đánh giá cao việc Việt Nam triển khai truy xuất nguồn gốc trên nền tảng số.

Cùng với đó, Bộ đã tập trung tháo gỡ vướng mắc trong cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Bộ đã trình Chính phủ Nghị quyết về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong cấp mã số vùng trồng đối với các loại cây trồng. Đáng chú ý, việc cấp mã số vùng trồng được phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ cho địa phương. Theo đó, cấp xã, phường được giao thực hiện cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.

Một tín hiệu tích cực khác là Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã cấp thêm 567 mã số vùng trồng sầu riêng của Việt Nam, nâng tổng số mã số vùng trồng lên hơn 1.800. Hiện, Việt Nam có khoảng 1.599 mã số vùng trồng sầu riêng và 281 cơ sở đóng gói. Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết, Bộ đang hoàn tất các thủ tục cần thiết, phấn đấu đưa kim ngạch xuất khẩu sầu riêng trong năm 2026 ít nhất đạt mức 3,85 tỷ USD như năm 2025, đồng thời hướng tới mốc 4 tỷ USD.

Tuy nhiên, bên cạnh tốc độ tăng trưởng nhanh, ngành sầu riêng vẫn bộc lộ không ít hạn chế. Đó là diện tích sản xuất chưa gắn chặt với tổ chức chuỗi giá trị; tại một số địa phương còn tình trạng mở rộng diện tích tự phát, chưa tính toán đầy đủ điều kiện đất đai, nguồn nước.

Mối liên kết giữa sản xuất, logistics và xuất khẩu cũng chưa chặt chẽ. Trong khi đó, các thị trường nhập khẩu ngày càng nâng cao yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của dữ liệu. Cạnh tranh quốc tế cũng ngày càng gay gắt khi Malaysia, Thái Lan và nhiều nước trong khu vực đang đẩy mạnh xuất khẩu sầu riêng vào thị trường Trung Quốc.

Để khắc phục những hạn chế trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Trong tháng 7, phía Ấn Độ đã đồng ý cho Việt Nam xuất khẩu sầu riêng sang Ấn Độ. Đây là một thị trường tỉ dân và có nhu cầu rất lớn thời gian tới.

Thứ hai, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tổ chức lại sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu bền vững; rà soát quy hoạch vùng sản xuất phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước, khí hậu. Thứ ba, chuẩn hóa chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; nâng cao trình độ nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Thứ tư, phát triển hạ tầng bảo quản, chế biến, logistics; khuyến khích đầu tư kho lạnh, kho sơ chế, bảo quản, chế biến tại vùng sản xuất tập trung. Thứ năm, mở rộng, củng cố, nâng cao năng lực hệ thống phòng thí nghiệm; tiếp tục xã hội hóa, mở cửa các phòng thí nghiệm đủ điều kiện, ưu tiên thiết bị, nâng cao năng lực kiểm nghiệm chất lượng đối với cadimi, vàng ô và các tiêu chí theo yêu cầu thị trường nhập khẩu.

"Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với cơ quan chức năng để phát triển thêm nhiều phòng kiểm nghiệm đáp ứng được yêu cầu kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm trước khi xuất khẩu", Thứ trưởng Bộ NN&MT thông tin thêm.

Minh Anh