Bánh đa nem Thổ Hà nức tiếng gần xa

Xưa kia, ngôi làng cổ Thổ Hà (xã Vân Hà, huyện Việt Yên, Bắc Giang) nằm ven con sông Cầu nổi tiếng với nghề làm gốm. Ngày nay, cái tên Thổ Hà nổi danh với nghề làm bánh đa nem.

Trước đây, để có một mẻ bánh đa nem hoàn hảo, hàng ngày người dân Thổ Hà phải dậy từ 3h sáng. Công đoạn đầu tiên là xay gạo làm bột. Từ thứ gạo tẻ ngon, không pha tạp, sau khi được ngâm đủ độ thì cho vào cối đá xay thật mịn sao cho bột có độ "keo" đạt tiêu chuẩn. Công đoạn tiếp theo là tráng bánh. Công đoạn tráng bánh khá vất vả, bởi tráng sao cho chín vừa, cho đều tay không quá dày hay quá mỏng đòi hỏi người thợ phải lành nghề, đôi tay đủ độ khéo léo.

Hiện nay, việc tráng bánh đa nem đã nhàn hơn rất nhiều, năng suất cao hơn, đồng thời sản phẩm đẹp hơn bởi quy trình sử dụng máy thay vì tráng thủ công. Sau khi đổ bột vào máy, người thợ chỉ việc đặt những phên tre lên phần băng tải dây chuyền của máy. Bột sẽ tự động được rải đều lên phên, hơi nước nhiệt độ cao sẽ làm chín bột, tạo thành lớp bánh mỏng đều và trắng mịn.

Theo ông Nguyễn Đình Lâm, người có thâm niên gần 40 năm làm nghề chia sẻ, bánh đa nem Thổ Hà chủ yếu phơi gió chứ không phải phơi nắng để bánh có độ dẻo dai, mềm mại. Nếu phơi nắng to và lâu quá 2 tiếng, bánh sẽ bị phồng rộp, giòn, gãy.

Chẳng may hôm nào phơi bánh gặp ngày mưa, người thợ phải xử lý bằng cách mang vào nhà, đốt lò than để sấy bánh. Việc này đòi hỏi người thợ phải canh bánh rất kỹ để nhiệt độ lò sấy đảm bảo đủ mức nhiệt làm bánh đạt độ khô theo yêu cầu.

Ông Lâm cho hay: “Nghề này phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Nếu thời tiết thất thường thì chúng tôi sẽ rất vất vả. Không ít lần chúng tôi phải ngậm ngùi bỏ đi những mẻ bánh tráng vì trời bất chợt đổ mưa, không chạy kịp bánh vào nhà. Tiếc đứt ruột mà đành chấp nhận”.

Bánh đa nem Thổ Hà có đặc trưng màu trắng hơi đục, thơm thoang thoảng mùi gạo tẻ nguyên chất không pha trộn bất kỳ chất phụ gia nào. Chiếc bánh không quá dày hay quá mỏng, mềm dẻo rất dễ cuốn, khi ngâm vào nước vẫn dai chứ không bị bở nát như một số loại bánh đa nem khác.

Bánh đa nem Thổ Hà giờ đây hiện diện ở khắp các chợ, cửa hàng hay siêu thị, từ thành thị đến nông thôn. Những ngày lễ, Tết, cả làng Thổ Hà nhộn nhịp bởi những chuyến xe bốc hàng đem đi phân phối hàng cho thị trường cả nước.

Sản phẩm ẩm thực được tạo nên từ đôi bàn tay khéo léo, từ mồ hôi công sức của những người con vùng đất cổ Thổ Hà không chỉ được thị trường trong nước ưa chuộng, hiện nay đã có một số doanh nghiệp ký hợp đồng đặt hàng xuất khẩu sang các nước như: Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản…

Làng Thổ Hà hiện có khoảng 400 hộ làm bánh đa nem, nghề làm bánh đem lại thu nhập đáng kể, trung bình khoảng 8 triệu đồng/người/tháng.

Ông Nguyễn Đình Lâm tâm sự, cũng có nhiều người trẻ tuổi Thổ Hà rời làng đi làm ăn ở những vùng đất khác. Tuy nhiên, sau một thời gian, họ lại quay trở về làng tiếp tục nghề làm bánh đa nem như cha anh họ đã, đang làm. Ông Lâm bảo, ông cũng như những người gắn bó với nghề thấy vậy vui lắm bởi vì công việc này sẽ được tiếp nối, giữ gìn.

Huệ Nguyễn