Bắc Ninh: Định vị phân khúc vải thiều cao cấp, bứt phá trên môi trường số

Ngày 28/4, Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh đã tổ chức hội nghị đánh giá tình hình sản xuất và ký kết biên bản thỏa thuận hợp tác tiêu thụ vải thiều. Tại hội nghị, theo báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, tổng diện tích vải toàn tỉnh năm 2026 là 29.800 ha, nhưng sản lượng ước đạt khoảng 95.000 tấn, chỉ bằng gần 60% so với kế hoạch.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm này là do thời tiết không thuận lợi, nhiệt độ cao và thời gian rét ngắn khiến quá trình phân hóa mầm hoa gặp khó khăn. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để tỉnh tập trung vào chất lượng.

Điểm mới của năm nay là việc triển khai bình chọn "vườn vải đẹp", với 117 vườn được lựa chọn để phục vụ xuất khẩu và du lịch trải nghiệm.

Cũng tại hội nghị, ông Nguyễn Minh Tiến - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra những định hướng chiến lược quan trọng. Theo đó, vải thiều không nên chỉ cạnh tranh về số lượng hay giá rẻ mà cần được định vị là sản phẩm thuộc phân khúc cao cấp. Chiến lược này hướng tới khẳng định chất lượng vượt trội, từ đó từng bước tiếp cận nhóm khách hàng có giá trị cao hơn.

Ông Tiến cũng lưu ý, bên cạnh thị trường truyền thống, cần đẩy mạnh khai thác các thị trường tiềm năng như Nhật Bản. Đây là thị trường đang ghi nhận mức tăng trưởng tốt đối với trái cây Việt Nam, đồng thời có cộng đồng người Việt đông đảo. Hiện có khoảng 630.000 người Việt đang sinh sống, làm việc lâu dài tại Nhật Bản, tạo ra nhu cầu lớn đối với các sản phẩm nông sản quê hương, trong đó có vải thiều.

Để giảm áp lực tiêu thụ vải tươi trong thời gian ngắn, ông Tiến cho rằng cần phát triển mạnh công nghiệp chế biến và khai thác thêm các giá trị gia tăng từ cây vải. Không chỉ dừng lại ở các sản phẩm truyền thống như vải sấy hay đóng hộp, ngành vải cần hướng tới đa dạng hóa sản phẩm như bánh, đồ uống, sản phẩm chăm sóc sức khỏe và làm đẹp.

Cùng với đó, tiềm năng du lịch từ các vùng trồng vải cũng cần được khai thác hiệu quả. Mô hình trải nghiệm, tham quan vườn vải, kết hợp homestay có thể góp phần gia tăng giá trị kinh tế và quảng bá thương hiệu địa phương.

Khẳng định tầm quan trọng của cây vải đối với kinh tế địa phương, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh cho biết vải thiều là cây trồng chủ lực, giá trị kinh tế cao, tạo việc làm và thu nhập cho hàng chục nghìn hộ dân.

Việc duy trì diện tích, mở rộng vùng sản xuất đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ giúp quả vải không chỉ giữ vững thị trường nội địa mà còn mở rộng thị trường xuất khẩu quan trọng như Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, EU, Mỹ…

Bắc Ninh đã giao các sở ngành liên quan kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thu mua, vận chuyển và phân phối sản phẩm. Trong đó có việc hướng dẫn nông dân chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, kiểm soát chặt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, quản lý tốt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói…Tỉnh cũng hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, thương nhân thu mua, sơ chế, bảo quản, phân phối và tiêu thụ sản phẩm.

Bắc Ninh còn giao trách nhiệm cho các xã, phường vùng trồng vải trong chỉ đạo sản xuất, thu hoạch, tiêu thụ thuận lợi, ví dụ tổ chức hoạt động du lịch trải nghiệm, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thu mua hay xử lý các hành vi gian lận thương mại, đầu cơ, ép giá.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh đề nghị cộng đồng doanh nghiệp, hệ thống phân phối, chợ đầu mối, sàn thương mại điện tử và đơn vị logistics tiếp tục đồng hành. Tăng cường liên kết với các hợp tác xã, vùng trồng vải thiều. Chủ động xây dựng kế hoạch thu mua, mở rộng thị trường. Áp dụng công nghệ trong bảo quản, vận chuyển...

Trong bối cảnh thời gian thu hoạch vải rất ngắn, hạ tầng logistics đóng vai trò sống còn. Ông Lã Mạnh Hoàng - Phó Giám đốc Viettel Logistics cho biết đơn vị đã bổ sung 120 xe container lạnh, nâng tổng số lên hơn 300 xe để đảm bảo chuỗi cung ứng luôn thông suốt.

Đặc biệt, năm 2026 đánh dấu bước tiến mới trong tiêu thụ nông sản khi Bắc Ninh chính thức thành lập Chi nhánh Câu lạc bộ KOL và KOC. Tỉnh khuyến khích hình thức livestream bán hàng trực tiếp tại vườn với phương châm “chỉ cần nói thật”, tạo trải nghiệm chân thực cho người tiêu dùng trên các sàn TikTok Shop, Sendo, Shopee và Viettel Post.

Với chiến lược bài bản từ sản xuất đến tiêu thụ, vụ vải thiều Bắc Ninh 2026 được kỳ vọng sẽ đạt giá trị kinh tế cao, nâng tầm thương hiệu nông sản Việt trên bản đồ thế giới.

Minh Anh