PV: Thưa đồng chí, sau 40 năm đổi mới, Nghệ An đã tạo dựng nền tảng phát triển quan trọng, nhưng từ một địa phương tăng trưởng khá đến một cực tăng trưởng tầm quốc gia vẫn là khoảng cách lớn về năng lực dẫn dắt và sức lan tỏa. Theo đồng chí, khoảng cách ấy nằm chủ yếu ở đâu, và tư duy phát triển của tỉnh cần thay đổi như thế nào để vượt qua?
Đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu: Sau 40 năm đổi mới, Nghệ An đã có bước tiến quan trọng về quy mô kinh tế, kết cấu hạ tầng, thu hút đầu tư và đời sống nhân dân. Giai đoạn 2021–2025, GRDP tăng bình quân khoảng 7,45%/năm; riêng năm 2025 tăng 8,44%. Những kết quả đó tạo nền tảng và củng cố niềm tin để tỉnh đặt ra mục tiêu phát triển cao hơn.
Tuy nhiên, một cực tăng trưởng phải có khả năng tạo động lực, tổ chức liên kết và lan tỏa giá trị ra ngoài địa giới hành chính. Vì vậy, bước chuyển căn bản là từ tư duy phát triển địa phương sang kiến tạo một trung tâm có năng lực dẫn dắt vùng Bắc Trung Bộ, đóng góp ngày càng lớn cho cả nước.
Điều đó đòi hỏi cách đánh giá phát triển cũng phải thay đổi. Cùng với tốc độ tăng GRDP, cần quan tâm năng suất lao động, sức cạnh tranh của doanh nghiệp, năng lực công nghệ, thu nhập và chất lượng sống của người dân. Những lợi thế về vị trí, dân số, tài nguyên, truyền thống hiếu học phải được chuyển hóa thành năng lực sản xuất và khả năng tạo giá trị.
Xây dựng Nghệ An thành cực tăng trưởng tầm quốc gia là nhiệm vụ chính trị, đồng thời là khát vọng phát triển gắn với vị thế quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hiện thực hóa khát vọng ấy cần một lộ trình rõ ràng, những ưu tiên có trọng tâm và quyết tâm tổ chức thực hiện đến cùng.
PV: Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP của Nghệ An tăng 9,65%, thu hút FDI đạt hơn 2,41 tỷ USD, song giá trị gia tăng giữ lại tại địa phương và mức độ tham gia của doanh nghiệp trong tỉnh vào chuỗi cung ứng vẫn còn hạn chế. Nghịch lý này đặt ra yêu cầu gì đối với cách lựa chọn đầu tư và phát triển doanh nghiệp, để nguồn lực từ bên ngoài thực sự bồi đắp nội lực của Nghệ An?
Đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu: Những con số đó cho thấy chuyển biến tích cực của sản xuất và môi trường đầu tư. Nhưng chất lượng, sức lan tỏa của tăng trưởng vẫn là vấn đề cần tập trung giải quyết. Năng suất, thu nhập, giá trị gia tăng giữ lại tại địa phương và mức độ tham gia của doanh nghiệp Nghệ An vào các chuỗi giá trị còn hạn chế.
Định hướng là chuyển mạnh từ mở rộng quy mô sang nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. Thu hút FDI cần coi trọng công nghệ, khả năng chuyển giao, liên kết với doanh nghiệp trong nước và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đồng thời, phải theo sát quá trình triển khai để nguồn vốn thu hút được sớm chuyển thành năng lực sản xuất thực tế.
Doanh nghiệp địa phương cần được hỗ trợ nâng chuẩn quản trị, chất lượng sản phẩm và năng lực đáp ứng đơn hàng; phát triển công nghiệp hỗ trợ, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Kết nối đầu tư phải đi cùng kết nối nhà cung cấp, đào tạo lao động và chuyển giao kỹ năng.Kinh tế tư nhân trong tỉnh cần lớn lên cùng dòng vốn đầu tư mới. Khi doanh nghiệp Nghệ An có thêm hợp đồng, người lao động có kỹ năng và thu nhập tốt hơn, công nghệ được tiếp nhận và làm chủ, tăng trưởng mới tạo được nền tảng bền vững. Đây cũng là cơ sở để từng bước hình thành những doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt.
PV: Nghệ An đang mở rộng không gian phát triển với các khu công nghiệp, đô thị, cảng biển và những trục giao thông mới. Nhưng hạ tầng kết nối chưa đồng nghĩa với liên kết phát triển. Theo đồng chí, cần thay đổi điều gì trong cách phân bổ nguồn lực và phối hợp giữa các địa bàn để các trung tâm động lực vừa đủ mạnh, vừa tạo được cơ hội phát triển cho miền Tây và sức lan tỏa ra toàn vùng?
Đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu: Điểm cần khắc phục là các tiềm năng về công nghiệp, đô thị, kinh tế biển, logistics, khoa học – công nghệ và đầu tư chưa được kết nối đồng bộ. Một dự án có thể đem lại hiệu quả riêng, nhưng muốn hình thành cực tăng trưởng phải tạo được sự bổ trợ giữa các dự án, các ngành và các địa bàn.
Cấu trúc không gian được xác định trong điều chỉnh quy hoạch tỉnh gồm một trung tâm động lực tăng trưởng chính, hai cực tăng trưởng, ba vùng không gian, bốn trụ cột phát triển, năm hành lang kinh tế và sáu trung tâm đô thị động lực. Yêu cầu đặt ra là cụ thể hóa cấu trúc ấy thành thứ tự ưu tiên đầu tư và cơ chế phối hợp.
Cần tăng cường liên kết Khu kinh tế Đông Nam với Vinh, Cửa Lò; Hoàng Mai, Đông Hồi; Thái Hòa, Nghĩa Đàn và miền Tây. Hạ tầng giao thông, cảng biển, sân bay, logistics phải giúp hàng hóa, lao động, vốn, công nghệ và dữ liệu lưu chuyển thuận lợi. Miền Tây cần được kết nối sâu hơn với công nghiệp chế biến, thị trường tiêu thụ và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất.
Liên kết vùng cũng phải có nội dung cụ thể, nhất là không gian Nam Nghệ An – Bắc Hà Tĩnh và các chuỗi sản xuất, dịch vụ của Bắc Trung Bộ. Hiệu quả liên kết cần thể hiện ở chi phí giảm, thị trường mở rộng, nguồn lực được sử dụng tốt hơn và người dân có thêm cơ hội sinh kế.
PV: Truyền thống hiếu học và nguồn lao động dồi dào là lợi thế lâu dài của Nghệ An, nhưng năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo vẫn chưa trở thành động lực đủ mạnh. Điều gì đang cản trở quá trình chuyển hóa từ lợi thế con người sang năng lực sản xuất, và tỉnh cần tạo những điều kiện nào để người tài có thể làm việc, sáng tạo và tạo ra giá trị ngay trên quê hương?
Đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu: Thực tế cho thấy lợi thế đó chưa được chuyển hóa đầy đủ thành nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực số và khả năng làm chủ những mô hình phát triển mới. Điểm cần tháo gỡ là sự gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu với nhu cầu sản xuất và thị trường.
Trước hết, cần đổi mới đào tạo gắn với các ngành chiến lược và nhu cầu doanh nghiệp. Người lao động phải được trang bị chuyên môn, kỹ năng số, ngoại ngữ, kỷ luật và khả năng thích ứng. Chính sách nhân tài cần gắn thu hút với trọng dụng, tạo môi trường để chuyên gia, nhà khoa học có điều kiện làm việc và phát huy năng lực; đồng thời kết nối đội ngũ trí thức Nghệ An trong và ngoài nước.Khoa học – công nghệ cần bắt đầu từ những bài toán cụ thể: nâng năng suất, giảm chi phí, chế biến sâu, quản lý chất lượng, tiết kiệm năng lượng. Chuyển đổi số phải đi vào sản xuất, logistics, thương mại và quản trị doanh nghiệp.
Cần nghiên cứu cơ chế đặt hàng, hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tăng liên kết Nhà nước – doanh nghiệp – trường đại học, viện nghiên cứu. Các đề xuất về mô hình hỗ trợ đổi mới sáng tạo hoặc thử nghiệm công nghệ mới cần được đánh giá kỹ về tính khả thi, nguồn lực và thẩm quyền. Thước đo cuối cùng là công nghệ được ứng dụng, sản phẩm được thị trường chấp nhận và năng suất được nâng lên.
PV: Thưa đồng chí, những điểm nghẽn đã được nhận diện và các hướng đột phá cũng đã được xác định. Vấn đề người dân, doanh nghiệp chờ đợi là sự chuyển biến trong thực tế. Từ trách nhiệm lãnh đạo và giám sát, theo đồng chí, cần thay đổi điều gì trong cơ chế thực thi để mỗi định hướng đều gắn với người chịu trách nhiệm, kết quả có thể đo lường và việc xử lý khi không đạt yêu cầu?
Đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu: Khâu quyết định là năng lực tổ chức thực hiện. Khoảng cách từ chủ trương đến kết quả phụ thuộc lớn vào chất lượng bộ máy, phân cấp, phân quyền, trách nhiệm giải trình và khả năng phối hợp. Nếu những yếu tố này không chuyển biến, nguồn lực dù được huy động thêm cũng khó phát huy đầy đủ hiệu quả.
Cần chuyển mạnh sang quản trị theo kết quả. Mỗi nhiệm vụ trọng tâm phải xác định rõ cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm, nguồn lực, thời hạn và sản phẩm đầu ra. Phân cấp, phân quyền phải đi cùng điều kiện thực hiện, kiểm soát quyền lực và kiểm tra, giám sát.
Các luận cứ khoa học, kiến nghị chính sách cần được chắt lọc thành chương trình, đề án và cơ chế cụ thể cho giai đoạn 2026–2030. Ưu tiên những việc trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn về đầu tư, liên kết nguồn lực, phát triển doanh nghiệp, nhân lực và khoa học – công nghệ. Chính sách ban hành cần được theo dõi, đánh giá để kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp.HĐND tỉnh cần phát huy vai trò quyết định các vấn đề quan trọng và giám sát việc thực hiện, nhất là hiệu quả sử dụng nguồn lực, tiến độ nhiệm vụ và giải quyết kiến nghị của cử tri.
Văn hóa, con người và sự đồng thuận của nhân dân là nền tảng bền vững của mọi đột phá. Thành công phải được thể hiện bằng cơ hội phát triển của doanh nghiệp, việc làm, thu nhập và chất lượng sống của người dân. Đó là cơ sở để khát vọng cực tăng trưởng trở thành hiện thực.
Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!
