Người nông dân trở thành tỷ phú nhờ nhãn chín muộn

Hương Quỳnh | Thứ bẩy , 30/06/2018, 10:43 GMT+7 |

(THPL) - Nhãn chín muộn, thứ quả đặc sản của Hà Nội đã và đang vang danh khắp thế giới. Bất cứ một du khách nước ngoài nào từng thưởng thức nhãn chín muộn đều bị thuyết phục bởi giống nhãn thơm, dai, ngon.

Mới cập nhật

Đó là thành quả trong suốt 30 tìm tòi giống cây, nhân giống tại trang trại của người nông dân say mê nhãn - ông Triệu Tiến Ích, thôn Lại Dụ, xã An Thượng, huyện Hoài Đức (Hà Nội).

Khi gặp chúng tôi ông “khoe” luôn, ông vừa cùng bà con nông dân tổ chức xuất khẩu 10 tấn nhãn chín muộn đi thị trường Malaysia. Ít ai ngờ rằng, “cha đẻ” của những giống nhãn quý ấy là một "lão nông tri điền" chưa bao giờ được đào tạo chính quy về nông nghiệp. Gọi là trang trại, nhưng nó đích thị là một khu nghỉ dưỡng bên bờ sông Đáy.

Mỗi dịp cuối tuần, sân vườn nhà ông rộn ràng khách thủ đô đến tham quan, ăn uống, thưởng thức những sản vật độc đáo cây nhà lá vườn ngay dưới bóng nhãn mát rượi. Trò chuyện với PV, ông Ích tâm sự: “Năm 1994, nơi đây vẫn là một bãi đất hoang. Quyền thống trị thuộc về rắn rết, chuột bọ và cỏ dại. Đất cát xói lở xuống sông mỗi khi mưa, tôi mạnh dạn đứng ra xin huyện Hoài Đức cho tôi cải tạo để trồng cây ăn quả ven bờ sông Đáy với diện tích 3ha, vì đầu tư chi phí rất lớn, có những chỗ xói lở phải mất cả 2 vạn gạch đắp vào…”.

Không nản chí, ông quyết tâm giữ lại được đất phù sa để trồng cây. Và chỉ khi gặp đôi bàn tay chai sạn và ý chí gang thép của anh bộ đội phục viên, đất cát mới biết đẻ ra trái ngọt. Không đi theo lối mòn của tiền nhân, ông xác định trước một đích đến khá “mơ hồ” là trồng các giống cây ăn quả độc, lạ, giá trị cao.

Ong Ich
Ông Triệu Tiến Ích bên trang trại nhãn chín muộn cho thu nhập cao

Tất nhiên, cái gì đã hiếm thì không bao giờ dễ tìm, vì thế đằng đẵng cả chục năm liền, người cựu binh khoác ba lô đi khắp các tỉnh phía Bắc tìm những dòng cây ăn quả đột biến gen rồi gom về vùng đất bãi. Trong đó, nhãn là hướng đi chủ lực. Hỏi lý do, ông bảo: “Quê tôi ngày trước, nhà địa chủ nào cũng có ít nhất 1- 2 cây nhãn ở sân vườn, cành lá xanh mát quanh năm. Quả vừa thơm vừa ngọt. Có “bà cụ nhãn” mấy trăm năm mà vẫn sum suê trái. Như vậy một đời trồng nhãn, mười đời hưởng lộc. Không giống như các loại cây chóng tàn như xoài, ổi, chanh, bưởi...”. Năm 1997, nghe tin ở xã Đại Thành bên kia sông Đáy có hộ dân sở hữu cây nhãn trên 100 năm tuổi ra hoa, đậu quả trái vụ, ông Ích vội tìm đến. Đương lúc nhãn chín, cựu binh xin thử một quả to như hòn bi ve nếm thử. Chao ôi, cùi trong như tuyết, vị ngọt như đường mà hạt bé tẹo teo. Đôi mắt của ông chủ trại cây giống Tiến Ích sáng rực, như kẻ đi giữa sa mạc gặp dòng nước mát.

Lúc đó ông chỉ còn trong túi 1 triệu đồng, ông đưa cả cho chủ nhà, chỉ xin chiết toàn bộ cành và lấy mắt trên thân để nhân giống. “Đứa con tinh thần” đầu đời được ông đặt tên là TI-1 (viết tắt tên của ông Tiến Ích - 1). Chính sự khác biệt ở thời điểm thu hoạch (sau mùa nhãn chính vụ khoảng 1,5 - 2 tháng) khiến nó đứng ở vị thế độc tôn và không có đối thủ cạnh tranh. Là của hiếm nên giá cũng cao ngất ngưởng, gấp đôi, ba lần mức giá phổ thông. Giống nhãn sinh ra ở Đại Thành qua con mắt tinh tường của lão nông Triệu Tiến Ích, nay đã trở thành “con gà đẻ trứng vàng” cho chính người dân Đại Thành (sau này giống nhãn TI-1 được đổi thành HT-M1, và đã được cấp có thẩm quyền công nhận chính thức, đưa ra sản xuất đại trà).

Lần khác, ở huyện Hoài Đức có một cây nhãn mọc giữa bụi tre. Nó ra hoa muộn hơn, khi chín màu vàng sáng, bóng, mỏng vỏ, cùi dày và ngọt. Đặc biệt, ở nơi “đất sỏi, đá vôi bạc màu”, chúng vẫn ra sai quả. Chủ nhà thấy “chuyện lạ”, cùng công việc xây bếp nên chặt bỏ bụi tre giữ lại cây nhãn. Ông Ích lại thuyết phục mua bằng được toàn bộ cây nhãn để đưa vào "tập đoàn" cây đầu dòng của trang trại (đặt tên là TI-2, sau này được đổi tên thành HT-M2, được Bộ NN-PTNT công nhận chính thức và phát triển đại trà).

Ong Ich2
Nhãn chín muộn đang cho thu nhập khá của nông dân huyện Hoài Đức

Nếu HT-M1 đã tạo nên vùng nhãn chín muộn lừng danh ở xã Đại Thành (huyện Quốc Oai), thì HT-M2 là giống cây chủ đạo của vùng nhãn chín muộn huyện Hoài Đức (tại các xã Song Phương, Đông La, An Thượng). Đặc biệt, với việc áp dụng tiêu chuẩn quy trình VietGAP vào sản xuất, tạo ra sản phẩm sạch, an toàn, nên nhãn muộn Hoài Đức đã được Bộ Nông nghiệp Mỹ cấp mã số, mã vùng, tạo điều kiện cho sản phẩm này vươn ra thị trường thế giới. Trong thành quả chung này có sự đóng góp không nhỏ của ông Triệu Tiến Ích.

Không chỉ ở Hà Nội, ông Ích tự hào rằng giống nhãn bản quyền của mình đã lan ra tất cả các tỉnh, thành phía Bắc. Trở thành cây mũi nhọn của nhiều địa phương. Mặc dù sở hữu bản quyền của 7 giống nhãn chín muộn, nhưng vị cựu binh chia sẻ rằng: “Ai mua cây đầu dòng ông cũng bán. Ai muốn học cách nhân giống cây ông cũng dạy. Với những “học sinh” đến từ những tỉnh khó khăn, ông luôn bố trí cho họ nơi ăn, chốn ở trong suốt thời gian học mà không tính tiền. Thậm chí ông còn bỏ kinh phí ra để tự in tài liệu, băng đĩa phát cho người dân học trồng nhãn.

Làm phép tính đơn giản, mỗi năm trang trại của ông Ích xuất đi khoảng 6-7 vạn cây nhãn giống; hàng ngàn cây xoài, ổi, chanh, bưởi diễn giống; 2.000 con gà đông tảo lai; 200 lợn rừng; 100 con cá sấu, 3 tấn cá... trừ chi phí, mỗi năm trang trại rộng hơn 2 ha của ông thu lãi vài tỷ đồng. Ngoài ra, ông cũng tạo việc làm cho 15 - 30 lao động, với mức lương khoảng 4 triệu đồng/tháng, được hưởng các chế độ bảo hiểm.

Từ những thành tích trên, ông được các cấp ngành trao tặng nhiều bằng khen, giấy khen, danh hiệu công dân ưu tú Thủ đô năm 2015; doanh nhân tiêu biểu thời đại Hồ Chí Minh, chiến sỹ thi đua toàn quốc… Ông còn được người dân gọi với cái tên thân thương Trại trưởng Trang trại Giống cây trồng Lại Dụ, Giám đốc Công ty TNHH sản xuất và kinh doanh sản phẩm nông nghiệp Tiến Ích, Chủ tịch Hội sản xuất và kinh doanh nhãn chín muộn huyện Hoài Đức.

Nay đã ngoài 60 tuổi, thi thoảng vết thương tái phát hành hạ ông mỗi khi trái gió trở trời, nhưng người cựu chiến binh vẫn say mê với trang trại nhãn chín muộn để đem quả ngọt thơm mát cho đời.





...